فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گندم دوروم دومین گونه زراعی مهم گندم است که زراعت آن بخصوص در مرحله جوانه‌زنی تحت تأثیر شوری خاک یا آب قرار می‌گیرد. این مطالعه با هدف شناسایی ژنوتیپ‌های متحمل گندم دوروم نسبت به تنش شوری در مرحله جوانه‌زنی و رشد گیاهچه با استفاده از شاخص‌های انتخاب چندمتغیره مانند شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل (IGSI) و شاخص فاصله چند متغیره از ژنوتیپ ایده‌آل (MGIDI) انجام گرفت. در این مطالعه تعداد 50 لاین و ژنوتیپ مختلف گندم دوروم از نظر تحمل به شوری در مرحله جوانه‌زنی و رشد گیاهچه به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. سطوح شوری شامل غلظت‌های صفر، 75، 150 و 300 میلی‌مولار کلرید سدیم بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین سطوح شوری و نیز بین ژنوتیپ‌ها از لحاظ تمامی صفات اختلاف معنی‌داری (p < 0.01) وجود داشت، ولی برهمکنش شوری و ژنوتیپ در هیچ یک از صفات مورد مطالعه معنی‌دار نشد. مقایسه میانگین سطوح شوری نشان داد که با افزایش سطح شوری، مقادیر مؤلفه‌های جوانه‌زنی و نیز طول و وزن ریشه‌‌چه و ساقه‌چه کاهش داشت. محاسبه شاخص MGIDI نشان داد که در تنش شوری 150 میلی‌مولار، با احتساب شدت گزینش 30 درصد، ژنوتیپ‌‌های با کد G9، G2، G29، G5، G12، G47، G30، G1، G31، G10، G34، G41، G13، G49 و G16 با داشتن کمترین مقادیر MGIDI و فاصله کمتر از ژنوتیپ ایده‌آل، ژنوتیپ‌های مطلوبی از لحاظ شاخصه‌های جوانه‌زنی و رشد گیاهچه بودند. بر اساس شاخص IGSI نیز در این سطح شوری ژنوتیپ‌های با کد G5، G29، G2، G30، G23، G9، G12، G1، G10، G41،G47 ، G34، G48، G16 و G13 به ترتیب با داشتن بیشترین مقادیر IGSI (بین 0.6 تا 0.8) و فاصله از ژنوتیپ ضعیف بیشتر ژنوتیپ‌های برتر محسوب شدند. استفاده از این شاخص‌ها در برنامه‌های اصلاحی برای گزینش ژنوتیپ‌های مطلوب می‌تواند مفید باشد.