تبیین جامعهشناختی عوامل اجتماعی مؤثر بر ادراک فساد اداری (مورد مطالعه: اربابرجوعان ادارات دولتی شهر یاسوج)
نویسندگان
1 استادیار جامعهشناسی، گروه جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 استادیار جامعهشناسی،گروه جامعه شناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
3 دانشآموخته کارشناسیارشد جامعهشناسی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
doi
10.22067/social.2021.69758.1030چکیده
فساد ابزاری نامشروع برای برآوردن درخواستهای نامشروع از نظام اداری است و بهطورکلی میتوان آن را سوء استفاده از اختیارات دولتی در راستای کسب منافع فردی تعریف کرد. فساد اداری تا حد زیادی متأثر از نظامهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و قضایی است و با پیامدهای منفی خود ضمن اینکه هزینههای توسعه را افزایش میدهد، دور باطلی را نیز ایجاد میکند که برونرفتن از آن را بسیار مشکل میکند. هریک از شاخصهای توسعۀ انسانی، اجتماعی و اقتصادی، همبستگی کاملاً معناداری با میزان فساد دارند. ازآنجاکه ماهیت فساد پنهانیبودن آن است، یکی از روشهای پدیرفتهشدۀ سنجش فساد اداری، ادراک فساد از دید شهروندان است. منظور از ادراک فساد، نگرش افراد دربارۀ میزان فساد موجود در بین کارمندان هریک از نهادهای اداری است. این تحقیق با روش کمّی، به شیوۀ پیمایشی و با روش نمونه گیری تصادفی ساده با نمونهای 400 نفری در بین شهروندان مراجعهکننده به ادارات دولتی شهر یاسوج انجام شد و دادههای به دست آمده از پرسشنامه با تکنیک مدلسازی معادلات ساختاری واریانسمحور و با استفاده از نرمافزار SmartPLS تحلیل شدند. یافتهها حاکی از آن بود که 5/51 درصد از پاسخگویان را زنان تشکیل دادند و 3/91 از آنان از قوم لر بودند. میانگین سالهای تحصیل 30/14 سال بود. میانگین ادراک فساد در بین اعضای نمونه (41/20) بهطور درخور توجهی از میانگین طیف (14) بیشتر بود. میزان دینداری نیز از سطح متوسط بالاتر بود، ولی میزان احساس عدالت اجتماعی، فردگرایی خودخواهانه و اعتماد نهادی از سطح متوسط طیف پایینتر بودند. متغیرهای دینداری و فردگرایی خودخواهانه اثری مثبت و معنادار بر ادراک فساد داشتند؛ حالآنکه متغیرهای احساس عدالت اجتماعی و اعتماد نهادی اثری معنادار و منفی بر آن داشتند. متغیر احساس عدالت اجتماعی با اثر استاندارد برابر با 45/0- بیشترین تأثیر را بر ادراک فساد داشت. درمجموع، متغیرهای مستقل این تحقیق توانستند 6/51 درصد از واریانس ادراک فساد را تبیین کنند.