نگرش سنجی از نخبگان ایرانی نسبت به نقش آفرینی چین در ایران و جهان

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 دکتری روابط بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.22034/fr.2025.485423.1593
چکیده

در چهارچوب یک رویکرد اجتماعی به تحلیل سیاست خارجی باید گفت که افراد ساکن در یک اجتماع موجودیت‌های منفعل نیستند؛ بلکه آن‌ها سهم بسیاری در شناخت پدیده‌های اجتماعی و ساخته شدن واقعیتی مرتبط با آن‌ها دارند. واقعیت‌هایی که می‌توانند در ذهنیت ساکنان جامعه تثبیت شود و پیامدهایی را به دنبال داشته باشند. ازاین­رو، دیدگاه و نگرش شهروندان یک جامعه و به‌طور خاص نخبگان آن، نسبت به نقش‌آفرینی و حضور یک کشور خارجی می‌تواند در روند تدوین سیاست خارجی کشورشان تأثیرگذار باشد. این مقاله با یک رویکرد توصیفی-تحلیلی درصدد است تا به این پرسش پاسخ دهد که «دیدگاه نخبگان ایرانی در مورد نقش‌آفرینی چین در ایران و جهان در سه حوزه اقتصادی، فرهنگی- اجتماعی و سیاسی- امنیتی چیست؟» فرضیه ما در مورد پرسش مقاله این بود که «نگاه نخبگان ایرانی نسبت به چین در حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی- اجتماعی و     سیاسی- امنیتی مشابه و در یک سطح نیست؛ بلکه نگرش نخبگان با توجه به عواملی چون میزان حساسیت هریک از این سه حوزه، نحوه عملکرد چین در هر یک از آن‌ها و تجربه و مشاهدات عینی ایرانیان، متفاوت خواهد بود». ما برای پاسخ به پرسش مقاله از روش نگرش‌سنجی کمک گرفته‌ایم؛ به این منظور در این پژوهش، جمعی از نخبگان ایرانی در حوزه‌های اقتصاد، رسانه و سیاست به سؤالات پرسش‌نامه‌ای آنلاین و بسته به سبک نگرش‌سنجی لیکرت پاسخ داده‌اند؛ سؤالات پرسش‌نامه به تفکیک در سه حوزه اقتصادی، فرهنگی- اجتماعی و سیاسی- امنیتی طراحی شده است. برای بررسی کامل نگرش نخبگان، سؤالات پرسش‌نامه ذیل چهار متغیر (عملکرد، اعتماد، اهمیت، فرصت) و در دو سطح داخلی و بین‌المللی تنظیم شده است. تحلیل حاصل از یافته‌های پژوهش از طرفی کمکی خواهد بود برای آشنایی سیاست‌گذاران جمهوری اسلامی ایران با افکار نخبگان در مورد چین و از طرف دیگر زمینه تدوین سیاست خارجی کارآمدی را با محوریت منافع ملی ایران در مورد چین فراهم خواهد کرد.