«عمل گرایی اضطرار»؛ چارچوبی برای فهم الگوی رفتاری ایران در مناقشات منطقه ای

نویسندگان

1 استادیار، گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار گروه روابط بین‌الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 دانشیار روابط بین‌الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

4 دکتری روابط بین‌الملل، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22034/fr.2025.456629.1529
چکیده

این مقاله به دنبال فهم چیستی الگوی رفتاری ایران در مناقشات منطقه‌ای است. در این راستا، برخی عاملیت ساخت قدرت در جمهوری اسلامی ایران را برجسته می‌کنند و عده‌ای دیگر، برآنند که ملاحظات ژئوپلیتیکی و امنیتی به رفتار ایران در مناقشات منطقه‌ای جهت می‌دهد. به نظر می‌رسد که هرکدام از این دیدگاه‌ها، بر متغیرهای مادی و هنجاری خاصی تأکید دارند؛ با این حال، دیدگاه و مفهوم فراگیری برای فهم چیستی رفتار ایران در مناقشات ارائه نمی‌دهند. برخی دیگر در میان این دو طیف قرار می‌گیرند و بر این باورند که تلاقی این دو دیدگاه، رفتار منطقه‌ای ایران را جهت می‌دهد. بر این اساس، این پژوهش به دنبال آن است که چهارچوب جدیدی برای فهم رفتار منطقه‌ای ایران در مناقشات با طرح این پرسش که «جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با مناقشات منطقه‌ای از چه الگوی رفتاری پیروی می‌کند؟» ارائه دهد. فرضیه پژوهش بر اساس مفهوم «عمل‌گرایی اضطرار» مفصل‌بندی شده است و ناظر بر این است که عمل‌گرایی اضطرار برای جمهوری اسلامی، ماهیتی تاکتیکی، تدافعی، امنیت‌محور و مصلحت‌گرا دارد.