انتخاب مناسبترین مدل آماری برای پهنه‌بندی خطر و ارزیابی خسارت زمین‌لغزش(مطالعه موردی: حوزه آبخیز دوآب صمصامی)

نویسندگان

1 کارشناس اداره کل منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری

2 استادیار و عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی چهارمحال و بختیاری

3 دانشجوی دکتری آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

4 عضو هیأت علمی پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری

5 کارشناس اداره کل منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری

doi
10.22092/wmej.2016.109745
چکیده

حوضه آبخیز دوآب صمصامی یکی از زیرحوضه‌های کارون بوده و در استان چهارمحال و بختیاری واقع است. نقشه پراکنش زمین‌لغزش‌های منطقه با تفسیر استریوسکپی عکس‌های هوایی و بازدیدهای میدانی تهیه گردید و 37 مورد لغزش رخداده مشاهده شد. نه عامل کلیدی و موثر بر آنها شامل: ارتفاع، شیب، جهت، سنگ‌شناسی، فاصله از گسل، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده، کاربری اراضی و میزان بارش انتخاب گردید. بر اساس داده‌های صحرائی بدست آمده، توانایی خطر زمین‌لغزش توسط سه مدل آماری: دومتغیره تراکم سطحی وزنی AHP (مدل نیمه کمی)، رگرسیون چندمتغیره گام‌به‌گام و رگرسیون چندمتغیره لجستیک (مدل‌های کمی) مورد مقایسه قرار گرفت. تفاوت بین کلاس‌های خطر مدل‌ها نیز با آزمون کای‌اسکوئر، میزان توافق نقشه‌های خطر با شاخص کاپا و ارزیابی صحت مدل‌ها با شاخص جمع کیفیت (QS) و ROC  سنجیده شد. نقشه خسارت با ترکیب نقشه‌های شدت خطر، فراوانی عناصر و درجه آسیب‌پذیری عناصر براساس معادله ریسک تهیه شد. نتایج نشان داد که در همه مدل‌ها تفاوت آماره فراوانی در سطح احتمال 5 درصد معنی‌دار بوده و تفکیک بالایی بین کلاس‌های خطر وجود دارد. همچنین شاخص کاپا بین 1- تا 2/0 متغیر بوده که نماینده تطابق ناچیز بین آنها است. مدل آماری دومتغیره ‌وزنی AHP با QS و  ROC برابر با 87/0 و 914/0 به عنوان مدل برتر انتخاب گردید.