شناسایی عوامل مؤثر بر تشخیص فرصتها برای خلق ارزش اجتماعی در ایران:نظریهپردازی دادهبنیاد با رویکرد ظاهرشونده (گلیزری)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری کارآفرینی، واحد علیآباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علیآباد کتول، ایران
2 استادیار کارآفرینی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار گروه حسابداری، واحد علیآباد کتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علیآباد کتول، ایران
4 استادیار مدیریت نوآوری، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22067/social.2021.29569چکیده
کارآفرینی اجتماعی بهعنوان یک موضوع جدید در عرصة اجتماعی ظهور نموده که با ایجاد ارزش اجتماعی میتواند پاسخی به نیازها و چالشهای جوامع در شرایط کنونی باشد. با این حال، نظریة کارآفرینی اجتماعی هنوز در مرحلة مفهومسازی است و همچون کارآفرینی اقتصادی، مفهوم شناخت فرصت در قلب آن قرار دارد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر بر تشخیص فرصتهای اجتماعی برای خلق ارزش اجتماعی در ایران است. این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی انجام شده و راهبرد آن نظریهپردازی دادهبنیاد با رویکرد ظاهرشونده (گلیزری) است. ابزار جمعآوری دادهها، مصاحبههای نیمهساختاریافته بوده و به منظور گردآوری اطلاعات، با بهکارگیری روش نمونهگیری هدفمند با 19 نفر از خبرگان کارآفرینی اجتماعی و مؤسسان شرکتهای اجتماعی، مصاحبه انجام شد. در راستای تجزیه و تحلیل دادهها در این پژوهش، از بستۀ نرمافزاری MAXQDA نسخۀ10 استفاده شده است. جهت بررسی استحکام پژوهش نیز از چهار معیار قابلیت اعتبار، انتقال پذیری، قابلیت اطمینان و تأییدپذیری استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادهها در دو مرحلۀ کدگذاری حقیقی و کدگذاری نظری انجام گرفت. نتایج این پژوهش نشان دهندۀ استخراج بالغ بر 263 کد یا مفهوم اولیه و نیز احصاء 11 مفهوم از مصاحبهها است که در قالب دو مقولۀ اصلی؛ یعنی «عوامل انگیزشی شامل: انگیزههای اجتماعی و فرااجتماعی» و «عوامل زمینهای یا محیطی مشتمل بر پیشینۀ تحصیلی و تجربۀ پیشین، قابلیتهای کارآفرینانه، ویژگیهای شخصیتی، عوامل خانوادگی، الگوهای نقش، نظام تربیتی، دولت و خطمشیها، عوامل فرهنگی- اجتماعی و رسانهها» در شناخت فرصتهای اجتماعی برای «فرآیند خلق ارزش اجتماعی» ایران تأثیر دارند. پژوهش حاضر میتواند بخشی از خلأهای شناختی کارآفرینی اجتماعی در ایران را مرتفع نماید.
