درآمدی بر شوآب و شوآب شناسی
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تربیت مدرس
doi
چکیده
شوآب بهعنوان یک متفکر تأثیرگذار در حوزه برنامه درسی در ایران چندان شناخته شده نیست. پارهای اظهار نظرهای شنیده شده نیز حمایت از بدفهمی شوآب نزد صاحبنظران برنامه درسی کشور دارد. بخشی از این وضعیت غیر قابل قبول معلول دشواریهائی است که فهم دیدگاه عملی شواب با آن آمیختگی ذاتی دارد و سرمایه گذاری قابل توجهی برای درک مضامین عمیق آن لازم است. بخش دیگری از این وضعیت مرهون تلاشهائی است که پارهای رقیبان نظری شوآب در عالم به راه انداختهاند که هدف آن از میدان به در کردن رقیب بوده است. به هر روی خواه نظریه شوآب در میان جامعه علمی مطالعات برنامه درسی در ایران مقبولیت پیدا کند یا نکند، شناخت هر چه دقیقتر آنچه او عرضه داشته است باید بااحساس مسئولیت علمی شناخته شود. عدم اهتمام در این زمینه، مانند غفلت از هر عرصه تأثیرگذار دیگر در قلمرو برنامه درسی، با موازین آکادمیک در تعارض قرار داشته و بالندگی رشته را دچار سکته و وقفه مینماید. نگارنده برای اینکه به سهم خود از شکلگیری این حادثه پیشگیری نموده باشد شوآب شناسی را در امتداد مقاله دیگری که بیش از یک دهه از انتشار آن میگذرد به رشته تحریر درآورده است. نگارش این مقاله با الهام از پرسشها و ابهاماتی انجام گرفته است که میتوان آنها را منشاء بدفهمی و بیتوجهی به شوآب و نظریه او قلمداد کرد. مقاله از بخشهای متعددی تشکیل شده است. در بخش نخست مدعای نگارنده مبنی بر تمایز میان علائق شوآب در دو مقطع از حیات علمی و حرفهای او و بهتبع آن شوآب متقدم و متأخر موردبحث قرار گرفته است. در بخش دوم که در باب پرکتیکال شوآب و نسبت آن با نظریهای نام گرفته، تلاش شده است کیفیت ملازمت و زیست مسالمتآمیز عملی شوآب با نظریه تبیین و تشریح گردد. در بخش سوم هدف نگارنده ارائه تصویری متفاوت از نسبت شوآب با نحلههای فکری و شخصیتهای اثرگذار دیگر در قلمرو برنامه درسی بوده است. در این بخش کوشش شده است شواب بهعنوان پایهگذار یک پاردایم در برنامه درسی معرفی شود. بخش پایانی نوشتار به موضوع آرمانگرایانه بودن دیدگاه یا پارادایم عملی شواب اختصاص یافته است که نویسنده مواضع شواب را حامل نوعی آرمانگرائی ناگزیر ارزیابی کرده است.