واکاوی اهداف سیاست خارجی نامزدهای ریاست جمهوری چهاردهم در پرتوِ رهیافت شناختی
نویسندگان
1 استاد روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22034/fr.2025.485174.1592چکیده
تلاش این پژوهش آن است که با بررسی نگرش و اهداف اعلامی کاندیداهای دوره چهاردهم انتخابات ریاست جمهوری در خصوص سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، چه در مناظرات ریاست جمهوری و چه در برنامهها و خطوط مشی آنان در شبکههای اجتماعی به این پرسش پاسخ دهد که هر یک از نامزدهای انتخاباتی دوره چهاردهم ریاست جمهوری بر چه مؤلفههایی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تأکید دارند و الگوی برآمده از اظهارات گفتاری و نوشتاری آنان در خصوص سیاست خارجی چه الگویی است؟ ضمن بهره از رهیافت شناختی در سیاست خارجی برای بررسی الگوها و اهداف اعلامی کاندیداهای انتخاباتی در سیاست خارجی میتوان گفت که به رغم وجود مشابهت در برخی الگوها و اهداف اعلانی، نامزدهای انتخاباتی رویکردهای متفاوتی را در سیاست خارجی ابراز داشتهاند. رویکرد شناختی برای تصمیمگیری سیاست خارجی بهعنوان چهارچوب نظری جامع به ما امکان میدهد واکنشهای تصمیمگیرندگان را به رویدادهای بینالمللی و برخی موقعیتها پیشبینی کنیم. پیشفرض اصلی مدل نظری ما این است که باورهای تصمیمگیرندگان سیاست خارجی در مطالعه خروجیهای تصمیمگیری احتمالاً بیش از هر عامل منفرد دیگری تعیینکننده هستند. باورها بیانگر تجربیات پنهان تصمیمگیرنده و انتظارات او در مورد محیط تصمیم هستند. با بررسی اظهارات رسمی کاندیداهای دوره چهاردهم ریاست جمهوری بهعنوان انتخاباتی زودهنگام در خصوص سیاست خارجی و دادهکاوی بر اساس روش تحلیل محتوا الگوهای مد نظر آنان در خصوص سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران با استفاده از نظریه شناختی مشخص شده است. در گام نخست برای بررسی سؤال پژوهش دادهها مبتنی بر مقولهبندی و شاخصسازی از اظهارات آنان گردآوری شده است. سپس کدهای معینی برای این شاخصها تعیینشده و فراوانی کدها استخراج و توزیع فراوانی آنها در نمودارها ترسیمشده و سپس مورد تفسیر قرار گرفته است. این فراوانی بیانگر الگوی سخن آنان و نظام معنایی است که آن را در گفتارهای خود نمایان میکردند.