مقدمات دیپلماسی علمی ایران: راهبردها و راه‌کنش‌های افزایش سهم ایران در بازار دانشجویان بین‌الملل

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران .

2 دانش‌آموخته دکتری روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/fr.2025.494918.1615
چکیده

بازار دانشجویان بین‌الملل عرصه‌ای است که فراتر از محرک اقتصادی، به لحاظ افزایش قدرت سیاسی و فرهنگی، در اندرکنش کشورها با جامعه جهانی تعیین‌کننده است. امروزه، علاوه بر کشورهای توسعه‌یافته، قدرت‌های نوظهور منطقه‌ای و حتی کشورهای ذره‌ای نیز به این بازار ورود کرده و در صدد افزایش سهم خود از آن هستند. موفقیت ایران در بازار رقابتی دانشجویان بین‌الملل مستلزم فراهم آمدن مقدمات و ملزوماتی است که بدون آن‌ها دستیابی به اهداف اقتصادی، سیاسی و فرهنگی مورد انتظار از این حوزه ممکن نیست. پژوهش حاضر رویکردی حل‌المسائلی داشته و در صدد پاسخ به این سؤال است که راهبردها و راه‌کنش‌های افزایش سهم ایران در بازار دانشجویان بین‌الملل چیست؟ در این راستا، در این پژوهش، با ملاحظۀ مسائل و چالش‌های موجود، راهبردها و راه‌کنش‌هایی در دو سطح کلان و واحد برای افزایش سهم دانشگاه‌های ایران در بازار دانشجویان بین‌الملل ارائه شده است. مدعای پژوهش حاضر این است که با فرض فراهم بودن زیرساخت‌های مادی و معنوی لازم، راهبردپردازی بومی متناسب با وضعیت داخلی و جهانی ایران، دستیابی به سهم مطلوبی از دانشجویان بین‌الملل به نسبت کل جمعیت دانشجویان داخلی را ممکن می‌کند. ملاحظۀ راهبردهای مذکور در سیاستگذاری آموزش عالی می‌تواند وضعیت و رویۀ جذب دانشجویان بین‌الملل در ایران را به لحاظ کمی و کیفی بهبود ببخشد. این پژوهش، با استفاده از روش ترکیبی تبیینی و تجویزی انجام شده و داده‌های آن از منابع کتابخانه‌ای و روش مصاحبۀ بدون ساختار و نیز به واسطۀ حضور و تجربۀ زیستۀ مؤلفان در زمینۀ اجتماعی- تاریخی موضوع مورد پژوهش، یعنی دانشجویان بین‌الملل فراهم شده است.