عوامل برهم‌زننده نظم و ثبات اجتماعی مبتنی بر محور ثبات‌زا (حق) در قرآن کریم

نویسندگان

1 پژوهشگر مرکز رشد دانشگاه امام صادق علیه السلام و دانش‌آموخته دکتری اندیشه‌های سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

2 جامعه شناسی سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران؛

doi
10.48308/piaj.2023.230353.1345
چکیده

پژوهش حاضر مبتنی بر روش «تفسیر موضوعی قرآن کریم»، به دنبال شناسایی عواملی که از منظر قرآن کریم، نظم و ثبات اجتماعی را تهدید می‌کنند، است. از این رو ابتدا به بررسی محور ثبات‌زا در قرآن کریم پرداخته شده تا به این وسیله بتوان، عوامل مقابله‌کننده آن را به عنوان عوامل برهم‌زننده نظم و ثبات اجتماعی مورد شناسایی قرارداد. قرآن کریم عنصر «حق» را به دلیل ریشه‌دار بودن در توحید، فطری بودن و معیار حقیقی داوری در اختلاف، به عنوان محور ثبات‌زا معرفی می‌نماید. از منظر قرآن کریم، وجود این محور ثبات‌زا موجب می‌شود که اختلافات، ناامنی و آشوب خاتمه یابد و حیاتی توأم با نظمی انسانی به ارمغان آید. از آنجایی که سؤال اصلی پژوهش حاضر، «چه عواملی موجب برهم زدن نظم و ثبات اجتماعی می‌شوند؟» است و محور ثبات‌زا مدنظر قرآن «حق» است، به برررسی عوامل مقابله‌کننده با «حق» پرداخته شده و عواملی چون حاکمان طاغوتی، بزرگان و اشراف مشرکین و شیطان رجیم به عنوان برهم‌زنندگان نظم و ثبات اجتماعی مورد شناسایی قرار گرفتند که با تمسک به گستره وسیعی از روش‌ها سعی دارند تلاش‌های انبیاء الهی جهت استقرار حق را با چالش روبرو نمایند.