مذهب و فرهنگ استراتژیک: مطالعه تأثیر مذهب شیعه بر فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 استاد جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دکتری جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22034/fr.2025.464671.1545چکیده
فرهنگ استراتژیک جوهره نگرش نخبگان و جامعه نسبت به مفهوم قدرت و بهرهگیری از آن در جهان و محیط پیرامونی است. شاخصهای فرهنگ استراتژیک متأثر از چهار منبع اصلی مذهب و ایدئولوژی، ساختار نظام بینالملل، جغرافیا و ژئوپلیتیک و تجربیات تاریخی است. سؤال مقاله از این قرار است که مذهب تشیع چگونه بر فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران اثر گذاشته است؟ فرضیه مقاله عبارت است از اینکه گفتمان اسلام شیعی، با ایجاد ذهنیت و ادراک استراتژیک، مرزبندیهای تفکر و رفتار را بهگونهای تعریف نموده است که از یک جایگاه شبه الهی برخوردار گشته که غیرقابل تخطی است و از طریق «نقشآفرینی در تعیین هویت جمعی و مرزبندی هویتی» «تقویت حس استثناگرایی ایرانی» ، «عدالتطلبی»، «الهامبخشی و معناگرایی» ، «انترناسیونالیسم اسلامی (امتگرایی)»، «تأکید بر صلح و امنیت» و «شهادتطلبی» بر فرهنگ استراتژیک جمهوری اسلامی ایران اثر گذاشته است. رویکرد این پژوهش توصیفی – تحلیلی، روش آن کیفی و شیوه گردآوری اطلاعات بهصورت کتابخانهای است.