معرفی و ارزیابی نظریه انتشار نوآوری راجرز

نویسندگان

1 گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

2 دانشجوی دکترای مدیریت فناوری اطلاعات، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران

doi
10.22111/innoeco.2024.47286.1083
چکیده

فرآیند پذیرش و انتشار نوآوری‌ها سال‌ها توسط محققان متعدد مورد مطالعه قرار گرفته است. یکی از محبوب‌ترین نظریه‌های پذیرش و انتشار نوآوری توسط راجرز در کتاب "انتشار نوآوری‌ها" ارائه شده است. تحقیقات زیادی از رشته‌های مختلف از جمله علوم سیاسی، بهداشت عمومی، ارتباطات، اقتصاد، مدیریت، فناوری و آموزش از این نظریه به عنوان یک چارچوب پژوهشی استفاده کرده اند. نظریه راجرز  به عنوان چارچوب نظری پرکاربرد به­ویژه در حوزه انتشار فناوری و نوآوری در سازمان‌ها تعریف می­شود. بنابراین با توجه به کاربرد گسترده این نظریه، هدف تحقیق حاضر توصیف نظریه انتشار نوآوری راجرز و بررسی و نقد آن به روش نقد تلفیقی می‌باشد، که براساس ویژگی‌های محتوایی، روش شناسی، تاریخی و همچنین زندگی شخصی و حرفه ای نظریه‌پرداز آن مورد تحلیل و واکاوی قرار می­گیرد. در این پژوهش، نقاط قوت و ضعف نظریه به لحاظ محتوایی و روش­شناسی مورد بحث قرار می­گیرد و تاثیرات بسترهای فکری، اجتماعی، تاریخی و زندگی شخصی نظریه‌پرداز بر نظریه بررسی می­شود و کاربرد نظریه انتشار و پذیرش نوآوری‎ها در سازمان‌ها تبیین می­گردد. نقد روش­شناسی نظریه نشان داد، تحقیقات انتشار نوآوری می‌بایست از روش‌های بسیار ساختاریافته به سمت تحقیقات موردی عمیق‌تر، کیفی‌تر و فرضیه‌سازتر از فرآیند نوآوری در سازمان‌ها تغییر پیدا کنند. این نظریه به طرق مختلف به‌روز‌ و تجدیدنظر شده است و این یکی از مهمترین نقاط قوت این نظریه می­باشد. این به‌روزرسانی‌ها و بازبینی‌ها، نظریه انتشار نوآوری راجرز را غنی‌تر و جامع‌تر کرده است. اما از مهمترین نقدهایی که بر این نظریه وارد می­باشد آن است که نظریه انتشار نوآوری اغلب نقش زیرساخت‌ها را در پذیرش و انتشار نوآوری‌ها درنظر نمی‌گیرد، و فاقد قدرت پیش‌بینی لازم در مورد اینکه کدام نوآوری موفق و کدام نوآوری شکست خواهد خورد می باشد.