تکنو ژئوپلیتیک و تغییر الگوهای سنتی جهانی در حوزه فناوریهای دیجیتال؛ چشماندازی استراتژیک برای ایران
نویسندگان
1 پژوهشگر پسادکتری و استاد مدعو گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
2 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
3 دانشیار گروه علوم سیاسی و روابط بینالملل، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران
doi
10.22034/fr.2025.470234.1558چکیده
تلاش برای کسب برتری تکنولوژیک به میدان جدید رقابت قدرتهای جهانی بهویژه چین، ایالات متحده و اتحادیه اروپا تبدیل شده است. تسلط بر فناوریهای پیشرفته مانند هوش مصنوعی، میکرو الکترونیک، کلاندادهها، یادگیری ماشینی و سیستمهای اطلاعات کوانتومی در نهایت موازنه قدرت بینالمللی را شکل داده و قوام میبخشد. قدرتهای جهانی مصمم به توسعه قابلیتهای تکنولوژیک بهمنظور دستیابی به مزیتی استراتژیک در رقابت کلان خود هستند. توسعه چنین قابلیتهایی در راهبرد کلان قدرتهای جهانی بهعنوان اولویتی ملی مطرح شده و در بالاترین سطح دولتی دنبال میشود. این قدرتها اهمیت کسب برتری تکنولوژیک را از جنبههای توسعه اقتصادی، امنیت ملی و رقابت بینالمللی مورد شناسایی و تأکید قرار دادهاند. مقاله حاضر با بهرهگیری از روش مطالعه تطبیقی و تحلیل دادهها از نوع منطقی و مبتنی بر شواهد، درصدد بررسی رابطه احتمالی میان تکنو ژئوپلیتیک و تغییر الگوهای سنتی جهانی در حوزه فناوریهای دیجیتال است. بر این مبنا، پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که تکنو ژئوپلیتیک به چه شکلی میتواند الگوهای سنتی جهانی در حوزه فناوریهای دیجیتال تغییر دهد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد که تکنو ژئوپلیتیک با ورود به متن مجادلات قدرتهای جهانی از طریق تغییر الگوهای سنتی در حوزه فناوریهای دیجیتال، توسعه رقابت در حوزه تراشههای پیشرفته، بهکارگیری اشکال جدید دستگاهها و سیستمهای جاسوسی و ضد جاسوسی، ایجاد دوگانه تکنو ژئوپلیتیکی هوآوی- اوپنرن، وضع و اعمال محدودیتها و مقررات جدید علیه پلتفرمهای رقیب و تشدید رقابت برای کسب برتری تکنولوژیک، ساختار و پویاییهای رقابتهای جهانی را تغییر داده است.