بررسی جامعه‌شناختی مکانیزم‌های رابطة عوامل اجتماعی با افسردگی در بین شهروندان 18 سال به بالای شهر همدان

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی،گروه علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشیار جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

3 کارشناسی‌ارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

doi
10.22067/jss.v16i2.75321
چکیده

تعداد درخور توجهی از افراد جامعه به افسردگی مبتلا هستند. این ابتلا و میزان رو به افزیش آن بر این دلالت دارد که افسردگی به‌عنوان یک اختلال روانی مسئله‌ای اجتماعی و فراگیر است؛ بنابراین این مسئله به بررسی عوامل اجتماعی نیاز دارد که با افسردگی در ارتباط هستند و ابتلا به آن را توضیح می‌دهند. هدف این پژوهش بررسی این عوامل اجتماعی و توضیح رابطة آن‌ها با افسردگی است. روش استفاده‌شده در این پژوهش پیمایش است که با استفاده از پرسشنامه در شهر همدان انجام شده است. حجم نمونه شامل 385 نفر است که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شده‌اند. داده‌ها با استفاده از آزمون T و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شدند. نتیجة پژوهش نشان می‌دهد که نرخ شیوع افسردگی در جمعیت نمونه 4/30 درصد است. نتایج فرضیه‌های پژوهش نشان می‌دهد که دینداری هم به‌طور مستقیم با کاهش افسردگی رابطه دارد و هم با افزایش‌دادن سرمایة اجتماعی و به‌واسطة این افزایش با کاهش افسردگی رابطه دارد. انسجام خانوادگی هم به‌طور مستقیم با کاهش افسردگی رابطه دارد و هم با افزایش‌دادن سرمایة اجتماعی و به‌واسطة این افزایش با کاهش افسردگی رابطه دارد. دینداری هم به‌طور مستقیم با کاهش افسردگی رابطه دارد و هم با افزایش انسجام خانوادگی و به‌واسطة این افزایش با کاهش افسردگی رابطه دارد. نتایج این پژوهش نشان‌دهندة اهمیت سه عامل اجتماعی دینداری (از طریق معنی‌دادن به زندگی)، انسجام خانوادگی (از طریق جذب و تنظیم رفتار در اجتماع خانواده) و سرمایة اجتماعی (از طریق تأمین منابع برای افراد) در آسیب‌شناسی ایجاد، بروز و شیوع افسردگی است. این سه عامل هم بی‌واسطه و هم توسط روابط باهم مکانیزم‌های ابتلا به افسردگی را توضیح می‌دهند. بروز افسرگی و شیوع آن در سال‌های اخیر به نظر می‌رسد پیامد و حاصل وقوع تغییر و تحولات چشمگیر در چند دهة گذشته در حوزه‌هایی  از جامعه است که دینداری، انسجام خانوادگی و سرمایة اجتماعی را تحت‌تأثیر قرار داده است.