ملاک های انتخاب همسر از دید افراد راضی از ازدواج (در دوره عقد): یک مطالعه کیفی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات برنامه درسی و آموزشی، دانشکدة علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشیار گروه بهداشت خانواده، پژوهشکده خانواده، دانشگاه شهید بهشتی، تهران،ایران

3 دانشجوی دکتری روانشناسی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد،ایران

4 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکدة علوم‌تربیتی و روانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22067/jss.v16i1.78748
چکیده

ازدواج، اولین گام در شکل­گیری خانواده به­عنوان بنیادی­ترین نهاد اجتماعی و یکی از مهم­ترین انتخاب­هایی است که فرد در طول زندگی انجام می­دهد. پژوهش­های مختلف به نقش مهم انتخاب آگاهانه در رضایت زناشویی اشاره داشته­اند، اما دلایل متعددی ازجمله مسائل فردی و بین­ فردی، دگرگونی­های سریع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و ... باعث شده‌اند دستیابی به آن کارآسانی نباشد. افزایش روزافزون آمار طلاق و مشکلات زناشویی، محقق را برآن داشت تا با نگاه پیشگیرانه و هدف کشف ملاک­های انتخاب همسر از دید افرادی که به‌تازگی فرایند انتخاب را پشت سر گذاشته‌اند­ و از زندگی زناشویی خود رضایت دارند، نگاه دقیق­تری به این مفهوم فرهنگ‌وابسته در اولین دوره از چرخة خانواده یعنی دوران عقد داشته باشد. مقاله پژوهشی حاضر به شیوة کیفی  با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. با استفاده از نمونه­گیری هدفمند شرکت­کنندگان از بین افراد راضی از ازدواج در دورة عقد ساکن شهر مشهد انتخاب شدند و تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب ادامه یافت. با 20 نفر (12 زن و 8 مرد) مصاحبة کیفی نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده­ها در طول دورة یک‌ساله جمع­آوری، ثبت، کدگذاری و تحلیل شدند. از مجموع 650 کد اولیه، 3 مقولة اصلی و 14 مقولة فرعی استخراج شد که به‌ ترتیب فراوانی کدها شامل ویژگی‌های فردی، ویژگی­های رابطه و ویژگی­های خانوادگی بود. در تبیین یافته ­ها از نظریه­ های روان‌شناختی و جامعه­ شناختی مرتبط استفاده شد. نتایج پژوهش می‌تواند راهگشای دست‌اندرکاران حوزة پیش از ازدواج و افراد در شرف ازدواج باشد.