واکاوی و تحلیل تعیین‌کننده‌های باروری: فراتحلیلی از تحقیقات موجود

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 استادیار جمعیت‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استادیار جامعه‌شناسی،دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استادیار جامعه‌شناسی،دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد،ایران

doi
10.22067/jss.v16i2.79976
چکیده

باروری رفتار تجربی و بالفعل فرزندآوری یعنی تعداد فرزندان به‌دنیاآمده‌ای است که یک زن در طول 35 سال قابلیت باروری خود دارد و ناظر بر موالید زنده است. در سال‌های اخیر تحقیقات زیادی با موضوع تعیین‌کننده‌های باروری در ایران و سایر کشورها انجام شده است. در این تحقیق برآنیم تا تعیین‌کننده‌های باروری ده سال اخیر را در تحقیقات داخلی و خارجی بررسی کنیم. روش تحقیق در این پژوهش فراتحلیل است و جامعۀ آماری این تحقیق تمام مقالات معتبر علمی هستند که در ده سال اخیر در مجلات معتبر علمی داخلی و خارجی منتشر شده‌اند. در این مطالعه از بین 80 تحقیق مرتبط با موضوع، 45 تحقیق با موضوع تعیین‌کننده‌های باروری در بازة زمانی 1387-1397 هجری شمسی (2009-2019) میلادی) انتخاب شدند و با برنامة فراتحلیل جامع تحلیل شدند. نتایج مرور نظام‌مند دربارۀ متغیرهای اثرگذار بر میزان باروری یا تعیین‌کننده‌های باروری در تحقیقات بررسی‌شده نشان داد که تاکنون 45 متغیر در این خصوص لحاظ ‌شده است. اندازۀ اثر ثابت 770/0 و اندازۀ اثر تصادفی 695/0، تأثیر زیاد 45 متغیرها را بر میزان باروری نشان می‌دهد که از بین آن‌ها هفت متغیر قدرت زن در ساختار خانواده، تحصیل زنان در گذار اقتصادی، سن زیاد هنگام ازدواج، تناسب ‌اندام زنان، سقط ‌جنین، آموزش پدران در نگهداری از فرزند و تحصیلات زنان، به‌ترتیب بیشترین تأثیر را بر باروری داشتند.