فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ایران بازیگری خاص با رفتارهایی خاص‌تر در نظام بین‌الملل است؛ بر اساس مطالعات پایلوت انجام‌شده توسط نگارنده، به‌نظر می‌رسد که ایرانیان از دیرباز تاکنون نگاه ویژه‌ای به خود و به نظم جهانی دارند چنان‌چه گویی می‌توان از استثناگرایی ایرانی سخن به‌میان آورد. از این‌رو، سوال اصلی این پژوهش آن است که استثناگرایی ایرانی واجد چه مولفه‌هایی است و چه تأثیری بر روابط و سیاست خارجی آن می‌گذارد. برای یافتن پاسخی درخور به این پرسش با استفاده از روش‌های پژوهشی تفسیری و تحلیل‌محتوای کیفی با رویکرد جهت‌دار، اندیشه‌ها و باورهای پادشاهان، رهبران و اندیشمندان دوران مختلف مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. از یک چارچوب مفهومی برگرفته از دیدگاه‌های آیت‌الله شهید مرتضی مطهری نیز برای جهت‌دادن به پژوهش بهره‌گرفته شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استثناگرایی ایرانی شامل مولفه‌هایی چون «مرکزیت ایران در جهان»، «ایده جانشینی خدا»، «ایده شاهی یا رهبری آرمانی»، «آموزه ثنویت: پیروزی نهایی خیر (ایران) بر شر (دشمنان و اهریمنان)»، «ضرورت قدرت‌یابی» و «رهبری دیگر ملت‌ها» است که این مولفه‌ها به‌نوبه خود رفتار خاصی را در روابط خارجی به جمهوری اسلامی ایران دیکته می‌کنند و آن را به یک امر قدسی مبدل می‌سازند. ماهیت قدسی در روابط خارجی باعث می‌شود که ایران بازیگری خاص، سرسخت و متفاوت باشد و رفتارهای آن گاهی غیرمتعارف به‌نظر برسد.