اقتصاد سیاسی توسعه در عراق پساصدام: چرخش سیاسی یا بازتولید نظم دسترسی محدود
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی. دانشگاه رازی
2 دانشیار روابط بین الملل. دانشگاه رازی
3 دانشیار علوم سیاسی و روابط بین الملل. دانشگاه شهید بهشتی
doi
10.29252/piaj.2022.228181.1277چکیده
اضمحلال رژیم بعث و زوال نظم سیاسی مستقر به مثابه یک بزنگاه تاریخی فرصت تحول و تکوین سازوکارهای تحقق بخش تغییرات مطلوب اقتصادی- اجتماعی را پیش روی جامعه و نظام سیاسی عراق قرار داد. با اینحال واقعیتهای این کشور حاکی از پیچیدهتر شدن وضعیت توسعه ملی عراق در برهۀ پساصدام است. مسأله پژوهش حاضر رمزگشایی از چگونگی شکلگیری سرنوشت موجود و منطق حاکم بر الگوی رکود و شکنندگی فرآیند توسعه اقتصادی در عراق پساصدام است. پرسش اصلی مقاله آن است که قبض و بسط فرآیند توسعه در عراق پساصدام چگونه قابل فهم است؟ فرضیه پژوهش بدین صورت طراحی شده که ستیز نیروهای اجتماعی قدرتمند حاضر در سپهر سیاسی عراق پساصدام مانع چرخش سیاسی- نهادی ضروری برای گذار از وضعیت نظم دسترسی محدود و حصول به توسعه پویای ملی در این کشور شده است. یافتههای پژوهش نشان میدهد کنشهای متقابل نیروهای حاضر در سپهر سیاستگذاری اقتصاد سیاسی عراق پساصدام درجهت تمهید صورتبندی اندیشهای و نهادی منضبط برای باز نمودن قفلهای تاریخی و هدایت توسعه اقتصادی در این کشور گام بر نداشته است. متقابلاً بزنگاه تاریخی ناشی از سقوط صدام با بازتولید میراث نهادی گذشته، تشدید رانتجویی، گسترش مناسبات قائم به شخص و در نتیجه نابرابری در توزیع درآمدها، افزایش هزینه مبادله و تکوین نظم شکننده در این کشور همراه شده است. پژوهش به روش تاریخی و با اتکاء به منابع و متون نظری، گزارشهای آماری و تحلیلی موجود صورت گرفته است.