فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چگونگی ادراکات نخبگان سیاست خارجی ایران از نحوه تعامل قدرت‌های جهانی یکی از متغیرهای تأثیرگذار بر سیاست خارجی ایران در دهه‌های گذشته بوده است. نقش‌آفرینی فعالانه اروپا و آمریکا در پرونده هسته‌ای ایران سال‌های گذشته، اهمیت رابطه اروپا و آمریکا را برای ایران دو چندان کرده است و ادراکات نخبگان ایرانی عمدتاً بر اساس این موضوع کانونی شکل گرفته است که آیا و چگونه می‌توان از نوسان‌های سطحی و بعضاً عمیق روابط دو سوی آتلانتیک در راستای تحقق منافع ملّی ایران بهره برد. یکی از مهم‌ترین مسائل سیاست خارجی ایران در دهه‌های اخیر به خصوص پس از برنامه هسته‌ای ایران در عرصه بین‌المللی، ماهیت روابط قدرت‌های غربی یعنی اروپا و آمریکا با یکدیگر و چگونگی بهره‌برداری از این روابط در راستای تحقق منافع ملّی ایران بوده است. سؤال اصلی مقاله این است که مقامات رسمی سیاست خارجی ایران در دوره ریاست‌جمهوری حسن روحانی (1392-1400) چه ادراکاتی نسبت به روابط اروپا و امریکا داشته‌اند و این ادراکات چه تأثیری بر روند مذاکرات هسته‌ای داشته است؟ روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی متون مرتبط با دوره ریاست جمهوری حسن روحانی با تمرکز بر مقامات رسمی ایران است. چارچوب مفهومی مقاله بر مبنای رویکرد ادراکی در حوزه تحلیل سیاست خارجی شکل‌ گرفته است. یافته‌‌های پژوهش نشان می‌دهد که در میان مقامات سیاست خارجی ایران در دوره دولت روحانی، سه دیدگاه عمده تمایزانگاری، تقابل‌انگاری و انفعال‌انگاری درباره روابط اروپا و آمریکا وجود دارد که می‌توان گفت وجه غالب ادراکی در دو مقطع مذاکرات هسته‌ای و اجرای برجام، ادراکات تمایزانگارانه و در مقطع خروج آمریکا از برجام، انفعال‌گرایی اروپا در مقابل آمریکا بوده است.