تأثیر استفاده از گیاه پوششی باقلا (.Vicia faba L) بر کارایی نیتروژن ذرت دانه ای (.Zea mays L) در شرایط تنش کم آبی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

2 استاد گروه علوم خاک و فیزیولوژی گیاهان زراعی، دانشگاه ماساچوست، آمریکا.

3 دکتری زراعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل

doi
10.22077/escs.2023.5560.2157
چکیده

کشت گیاهان پوششی روشی مناسب در تطبیق نظام­ های کشاورزی با تغییرات اقلیمی به­ ویژه تنش کم ­آبی است. بااین‌حال، تحقیقات کمی در بررسی اثرات مستقیم کشت این گیاهان در کاهش اثرات تنش کم­ آبی در محصولات زراعی وجود دارد. ازاین ­رو، آزمایشی گلخانه ­ای به‌منظور بررسی اثر کشت باقلا (Vicia faba L.) به‌عنوان گیاه پوششی در کاهش اثرات سطوح مختلف تنش کم­آبی و نیز کارایی جذب کود نیتروژن در ذرت دانه­ای (Zea mays L.) در سال 1398 به اجرا درآمد. آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی با سه تکرار بود. عامل­ های موردمطالعه شامل کشت باقلا به‌عنوان گیاه پوششی با دو سطح (کشت و عدم کشت)، سطوح مختلف تنش کم ­آبی با چهار سطح (40، 60، 80 و 100 درصد ظرفیت زراعی) و کاربرد نیتروژن معدنی بر پایه  اوره با سه سطح (صفر، 50 و 100 درصد مقدار توصیه‌شده) بودند. نتایج نشان داد که تیمار کشت باقلا به‌عنوان گیاه پوششی به همراه کاربرد 100 درصد مقدار توصیه‌شده نیتروژن و عدم اعمال تنش کم ­آبی با میانگین 23.3 گرم دارای بیشترین میزان عملکرد دانه بود. همچنین نتایج حاصل با توجه به عملکرد دانه نشان داد که کشت باقلا به‌عنوان گیاه پوششی و کاربرد 50 درصد مقدار توصیه‌شده­  نیتروژن در سطوح مختلف تنش کم ­آبی باعث بهبود صفاتی نظیر کارایی زراعی، کارایی بازیافت و کارایی بهره ­وری نیتروژن هم در دانه و هم در بافت هوایی ذرت نسبت به عدم کشت باقلا در شرایط مشابه گردید. بر همین اساس، استفاده از بقایای باقلا در خاک و کاربرد 50 درصد مقدار توصیه‌شده نیتروژن در تمامی سطوح تنش کم ­آبی در شرایط مشابه آب و هوایی توصیه می­شود.