رابطۀ امید به تحصیل و بهزیستی تحصیلی: نقش واسطه‌گری اشتیاق تحصیلی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

2 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

3 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

4 گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران

doi
10.22034/jmpr.2025.68506.6757
چکیده

هدف این پژوهش، بررسی رابطۀ امید به تحصیل و بهزیستی تحصیلی با نقش واسطه­‌گری اشتیاق تحصیلی بود. روش پژوهش توصیفی-همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش، تمامی دانش‌آموزان متوسطۀ دوم شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که از بین آن‌ها 516 دانش­‌آموز (223 پسر و 293 دختر) با استفاده از روش نمونه­‌گیری خوشه­‌ای تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند و به پرسش­نامه‌­های امید به تحصیل (AHQ) خرمایی و کمری (1396)، بهزیستی تحصیلی (AWBQ) تومینن- سوینی و همکاران (2012) و اشتیاق تحصیلی (AEQ) فردریکز و همکاران (2004) پاسخ دادند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش تحلیل معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-26 و AMOS-24 استفاده شد. یافته‌­ها نشان دادند که مدل پژوهش با داده‌­های جمع‌آوری شده برازش مطلوبی دارد. امید به تحصیل دارای تاثیر مثبت و معنی‌­دار بر اشتیاق تحصیلی و اشتیاق تحصیلی نیز دارای تاثیر مثبت و معنی­‌دار بر بهزیستی تحصیلی بود. هم­چنین، بررسی مسیر غیرمستقیم متغیر برون‌­زاد (امید به تحصیل) بر متغیر درون‌­زاد نهایی (بهزیستی تحصیلی)، نشان داد که امید به تحصیل از طریق اشتیاق تحصیلی دارای تاثیر غیرمستقیم معنی­‌دار بر بهزیستی تحصیلی بود. در مجموع، یافته‌های پژوهش حاضر حاکی از آن است که امید به تحصیل از طریق تقویت اشتیاق تحصیلی، می‌تواند نقش موثری در ارتقای بهزیستی تحصیلی ایفا کند. این نتیجه بیانگر آن است که مؤلفه‌های انگیزشی درونی، همچون امید و اشتیاق، نه‌تنها با عملکرد تحصیلی بلکه با سلامت روانی دانش‌آموزان نیز پیوند دارند و باید در برنامه‌ریزی‌های آموزشی مورد توجه قرار گیرند.