فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحریم اقتصادی یک سیاست برنامه‌ریزی شده با هدف اعمال محدودیت‌های اقتصادی، تجاری و سیاسی برای دستیابی به اهداف سیاسی از قبیل تغییر در رفتار بازیگران، تغییر رژیم و کنترل تسلیحات است. در طول چند دهه اخیر، آمریکا با استفاده از جهان­روایی دلار و نقش کانونی خود در نظام اقتصادی، بانکی و مالی جهانی، کاربست تحریم‌ها را در سیاست خارجی خود افزایش داده به نحوی که بر اساس برخی برآوردها بیش از سه چهارم کل تحریم‌های جهان، از جانب این کشور اعمال شده است. با توجه به اهمیت مسئله تحریم‌ها، پژوهش حاضر، این پرسش‌های کلیدی را طرح می‌کند که تحریم‌های اقتصادی چه روندی را در چهارچوب سیاست خارجی آمریکا تجربه کرده‌اند؟ آیا تحریم‌های اقتصادی آمریکا اثرگذار هستند؟ چه چالش‌هایی پیشِ­روی نظام تحریم‌های اقتصادی آمریکا در ساخت داخلی این کشور و همچنین نظم بین‌المللی وجود دارد؟ پژوهش حاضر با استفاده از روش موردپژوهی، ضمن ارائه چهارچوب مفهومی «تحریم­گرایی» برای تبیین جایگاه تحریم‌ها در سیاست خارجی آمریکا در دو مقطع زمانی تحریم­گرایی محدود (1945 تا 1990) و تحریم­گرایی گسترده (1990 به بعد)، به ارزیابی اثرگذاری این تحریم‌ها در دستیابی به اهداف سیاسی و همچنین چالش‌های پیشِ­روی آن در سطوح تحلیل خرد و کلان پرداخته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که سیاست تحریم­گرایی ایالات‌متحده از دهه 1990 تکاملی گسترده در زمینه‌های کمی، عمق، حوزه جغرافیایی، پیچیدگی، رژیم اجرا و لایه نظارت بر تحریم‌ها پیدا کرده است. گرچه تحریم‌های اقتصادی آمریکا اثرات اقتصادی را بر بازیگر تحریم شده تحمیل کرده، اما عموماً در دستیابی به اهداف سیاسی تعیین شده ناموفق عمل کرده‌اند. تحریم‌های آمریکا با چالش‌های مهمی در سطوح داخلی از جمله فرایند دشوار لغو تحریم‌ها به دلیل اینرسی بوروکراتیک آمریکا، پیچیدگی فزاینده قواعد تحریمی، انباشت درخواست‌های متعدد شرکت‌های خصوصی و افراد برای استعلام تراکنش‌ها، نبود نظام جامع برای ارزیابی اثرگذاری تحریم‌ها و در سطح خارجی نیز ایجاد ائتلاف‌های اقتصادی و سیاسی رقیب، گسترش شبکه‌های پنهان تجاری و مبادلاتی، هزینه‌های انسانی تحریم‌ها و به خطر افتادن جهان­روایی دلار مواجه است.