مطالعه تطبیقی فرصتها و تهدیدات طرحهای اقتصادی ترکیه و روسیه در آسیای مرکزی برای ایران
نویسندگان
1 دکترای مطالعات منطقه ای پژوهشگر
doi
10.29252/piaj.2022.224989.1170چکیده
با توجه به چرخش ریشههای نزاع بینالمللی از میدان رقابتهای «ایدئولوژیک» به سمت «تسخیر منابع انرژی»، به ویژه در سالهای بعد از جنگ سرد و همچنین کاهش اهمیت «ژئوپولیتیک» به نفع رویکردهای «ژئواکونومیک»، پژوهش حاضر در صدد صورتبندی مفهومی این مسأله بود که طرحهای اقتصادی ترکیه و روسیه در آسیای مرکزی حامل چه فرصتها و تهدیدهای محتملی برای ایران میباشد. مسأله بر این بنیاد نظری استوار است که هر گونه تلاش برای کسب جایگاه برتر منطقهای و بینالمللی قبل از هر چیز در گرو تسلط بر منابع انرژی و خطوط لولهی انتقال آن میباشد. برای سنجش این ادعا با استفاده از روش تحلیل مضمون و از نوع ماتریس مضمون با انجام مشاهدهی غیرمستقیم (واکاوی متون)، دادههای پژوهش به صورت روش نمونهگیری هدفمند از روی متون موجود گردآوری و از طریق کدگذاری موضوعی، سعی شد تا مضامین فرصتها و تهدیدات طرحهای اقتصادی روسیه و ترکیه در آسیایمرکزی برای ایران شناسایی و در نهایت برحسب وجوه اشتراک و افتراق با یکدیگر مورد مقایسه و تحلیل قرار داده شود. یافتههای پژوهش نشان داد که وجه اشتراک طرحهای اقتصادی ترکیه و روسیه در آسیایمرکزی برای ایران از حیث فرصت، افزایش اهمیت ژئواکونومیکی ایران و گسترش روابط ایران با کشورهای درگیر طرحهای اقتصادی مذکور است. همچنین، وجه افتراق طرحهای اقتصادی روسیه و ترکیه در آسیایمرکزی برای ایران از حیث تهدید، داشتن تبعات منفی سیاسی و اقتصادی بواسطه اجرای طرحهای اقتصادی روسیه، ناهمخوانی سیاستهای توسعهای ایران و ترکیه در آسیایمرکزی و تضعیف شدن موقعیت ایران به واسطه دنبال نمودن سیاستهای غربگرایانه در منطقه از سوی ترکیه میباشد. جهت اعتبارسنجی یافتههای کیفی از روش ممیزی و تشکیل گروه کانونی و برای پایاییسنجی آن از قابلیت تکرارپذیری و نیز قابلیت انتقال یا تعمیمپذیری استفاده شده است.