تأثیر محلول‌پاشی با کیتوزان و هیومیک‌اسید بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم نان تحت تنش خشکی آخر فصل

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای آگروتکنولوژی (فیزیولوژی گیاهان زراعی) دانشگاه آزاد اسلامی پارس‌آباد مغان

2 استادیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل

3 استاد گروه تولید و ژنتیک گیاهی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل،

4 استادیار گروه کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد پارس‌آباد مغان

5 استادیار گروه کشاورزی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل

doi
10.22077/escs.2023.5127.2111
چکیده

این آزمایش به منظور مطالعه‌ی اثر محلول‌پاشی کیتوزان و هیومیک‌اسید روی بهبود تحمل خشکی ژنوتیپ‌های گندم به صورت کرت‌های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. کرت اصلی شامل تیمارهای آبیاری در دو سطح (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله سنبله‌‌دهی)، کرت‌های فرعی شامل سه ژنوتیپ گندم شامل میهن، CD-93-9 و CD-93-10 و کرت‌های فرعی فرعی شامل سطوح محلول‌پاشی هیومیک‌اسید و کیتوزان (صفر، دو ‌گرم در لیتر هیومیک‌اسید، سه میلی‌لیتر در لیتر کیتوزان و ترکیب همزمان دو گرم در لیتر هیومیک‌اسید و سه میلی‌لیتر در لیتر کیتوزان) بودند. نتایج نشان داد که اثر متقابل رقم × تنش × محلول‌پاشی در همه صفات مورد بررسی شامل ارتفاع بوته، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبله، طول سنبله و عملکرد دانه، غیر از تعداد پنجه در بوته و وزن هزار دانه معنی‌دار بود. در مورد تعداد پنجه در بوته اثر متقابل رقم × محلول‌پاشی و برای وزن هزار دانه اثر متقابل رقم × تنش و تنش × محلول‌پاشی معنی‌دار به دست آمد. هر چند تفاوت‌هایی در پاسخ ژنوتیپ‌های گندم به محلول‌پاشی در دو شرایط تنش و بدون تنش وجود داشت، ولی در اغلب صفات مانند تعداد پنجه‌، تعداد دانه در سنبله، طول سنبله، ارتفاع بوته و وزن هزار دانه بهترین نتیجه با مصرف همزمان کیتوزان و هیومیک اسید به دست آمد. همچنین، چه در شرایط بدون تنش و چه در شرایط تنش بیشترین عملکرد دانه ژنوتیپ‌های مورد مطالعه در محلول‌پاشی همزمان با کیتوزان و هیومیک‌اسید به‌‌ دست آمد. در کل می‌توان نتیجه‌گیری کرد که ترکیب کیتوزان و هیومیک‌اسید (دو ‌گرم در لیتر هیومیک‌اسید و سه میلی‌لیتر در لیتر کیتوزان) به‌طور معنی‌داری بهترین نتایج را در افزایش عملکرد و اجزای عملکرد گندم نسبت به تیمار شاهد در هر دو شرایط عدم تنش و تنش خشکی آخر فصل ارائه داد.