دلالت اشاره در اصول فقه مذاهب خمسه: بررسی تطبیقی
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری مطالعات تطبیقی مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران
2 استادیار گروه الاهیات، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
doi
چکیده
دلالت نقش بسیار مهمی در درک مفاهیم قرآنی و روایی در استنباط احکام فقهی دارد و از آن در علوم مختلفی همچون منطق، تفسیر، کلام و اصول فقه سخن به میان آمده و به انواع مختلفی تقسیم شده است. بر همین اساس، اصولیان نیز مباحثی را درباره دلالت اشاره به عنوان یکی از انواع دلالت در بحث الفاظ مطرح کردهاند. پژوهش پیش رو در صدد است به این پرسش اساسی پاسخ دهد که: ماهیت و حجیت دلالت اشاره از دیدگاه علمای مذاهب خمسه چیست؟ بهعلاوه، تفاوت دیدگاهها درباره ماهیت دلالت اشاره، چه تأثیری در کاربرد آن در فقه دارد؟ تقریباً همه اصولیان، دلالت اشاره را دارای مفهوم یکسانی میدانند، اما در تعاریف خود، رویکردهای مختلفی، همچون وصف معنا، وصف لفظ، کیفیت دلالت و وصف مدلول، اتخاذ کردهاند. علاوه بر این، در بیان ماهیت دلالت اشاره نیز اختلافنظر اصولیان به سه نظریه مفهوم، منطوق و ماهیت مستقل محدود میشود. البته به نظر میرسد دلالت اشاره دارای ماهیت مستقل و وصف دلالت است.
