شبیه‌سازی عددی آب زیرزمینی با استفاده از مدل ریاضی (مطالعه موردی: آبخوان کهورستان، استان هرمزگان)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

3 محقق، دانشکده مهندسی عمران و منابع، دانشگاه دالهوزی - پردیس سکستون، هالیفاکس، نوا اسکوشیا، کانادا.

doi
10.22034/hydro.2026.67840.1334
چکیده

محدودیت منابع آب سطحی و بهره‌برداری بیش از حد منابع آب زیرزمینی در نواحی خشک، مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح برای بهره‌برداری پایدار از این منابع را الزام‌آور می‌سازد. شبیه‌سازی آب زیرزمینی با استفاده از مدل‌های ریاضی این امکان را فراهم می‌سازد تا رفتار آبخوان در پاسخ به شرایط مختلف هیدرولوژیکی، اقلیمی و مدیریتی مورد بررسی قرار گیرد. ازاین‌رو این مطالعه باهدف واسنجی، حساسیت‌سنجی، اعتبار‌سنجی و بهینه نمودن ضرایب آبگذری اشباع و آبدهی ویژه آبخوان کهورستان، واقع شده در غرب استان هرمزگان، با مدل هیدرولوژیکی محبوب MODFLOW تحت رابط کاربری GMS انجام گردید. اختلاف بین تراز آب زیرزمینی اندازه‌گیری‌‌شده و شبیه‌سازی‌شده در مراحل واسنجی مدل با معیار ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) ارزیابی شد. میزان RMSE در واسنجی حالت پایدار، واسنجی حالت ناپایدار و صحت‌سنجی به ترتیب برابر با 093/0، 03/1 و 998/0 توسط مدل محاسبه گردید که بیان‌کننده دقت مناسب مدل ساخته شده است. نتایج حاصل از واسنجی مدل در دو حالت پایدار و ناپایدار، نشان داد که مناطق شمال غربی آبخوان دارای بیشترین مقادیر ضریب نفوذپذیری هستند که از 25 تا 35 متر در روز متغیر است. بااین‌حال، در مناطق جنوب شرقی، ضریب نفوذپذیری به‌شدت کاهش می‌یابد. تجمع رسوبات دانه‌درشت و دانه‌ریز منجر به افزایش و کاهش قابل‌توجه ضریب نفوذپذیری در بالادست و پایین‌دست آبخوان شده است.

کلیدواژه‌ها