مدل‌یابی پریشانی روان‌شناختی و اعتیاد به اینستاگرام با نقش میانجی بی‌حوصلگی و ترس از دست دادن دانشجویان

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

2 دانشجوى دکترى، گروه روان‌شناسى و مشاوره، واحد تنکابن، دانشکاه آزاد اسلامى، تنکابن، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

4 گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

doi
10.22034/jmpr.2025.68840.6787
چکیده

با گسترش استفاده از شبکه‌های اجتماعی در زندگی روزمره دانشجویان، نگرانی‌ها درباره پیامدهای احتمالی استفاده افراطی از این شبکه‌ها افزایش یافته است. هدف پژوهش حاضر مدل‌یابی پریشانی روان‌شناختی و اعتیاد به اینستاگرام با نقش میانجی بی­‌حوصلگی و ترس از دست دادن دانشجویان بود. روش پژوهش توصیفی_ همبستگی از نوع مدل­‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری کلیه دانشجویان دانشگاه مازندران به تعداد 11383 نفر در سال تحصیلی 1403-1404 بودند. نمونه‌ای به تعداد 250 نفر از بین این جامعه آماری به روش نمونه­‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اعتیاد به اینستاگرام کرکابرون و گریفیث (2018)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس لوی باند و لوبی باند (1995)، مقیاس چندبعدی حالت بی­‌حوصلگی فالمن و همکاران (2013) و پرسشنامه ترس از دست دادن پرزیبلسکی و همکاران (2013) بود. تحلیل داده‌­ها با روش معادلات ساختاری انجام شد. یافته­‌ها حاکی از برازش مطلوب داده­‌ها با مدل بود (،x2/df=1/98 ،CFI=0/94 ،GFI=0/92 AGFI=0/91 ،TLI=0/95 ،IFI=0/95 ،NFI=0/96 ،RMSEA=0/06). نتایج نشان داد پریشانی روان‌شناختی (افسردگی، اضطراب، استرس)، بی­‌حوصلگی و ترس از دست دادن بر اعتیاد به اینستاگرام اثر مستقیم و معنادار داشت (0/05>p). همچنین، پریشانی روان‌شناختی بر بی‌حوصلگی و ترس از دست دادن اثر مستقیم و معنادار داشت (0/05>p). و همچنین ترس از دست دادن و بی­‌حوصلگی نقش میانجی در رابطه بین پریشانی روان‌شناختی و اعتیاد به اینستاگرام داشتند (0/05>p). از منظر کاربردی، طراحی برنامه‌های کاهش بی‌حوصلگی و ترس از دست دادن همراه با مداخلات کاهش پریشانی روان‌شناختی می‌تواند به طور معناداری آسیب‌پذیری دانشجویان در برابر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی را کاهش دهد..