تحلیل میانجیگری چین در روابط ایران و عربستان در سال 2023
نویسندگان
1 دانشیار گروه مطالعات منطقه ای، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه بجنورد، خراسان شمالی، ایران
doi
10.22034/fr.2024.409983.1425چکیده
نقش چین بهعنوان میانجیگر بین عربستان و ایران برای بسیاری از ناظران غافلگیرکننده بود؛ زیرا تا همین اواخر، پکن از دخالت در رویدادهای برجسته درصحنه جهانی اجتناب میکرد. چین ترجیح میداد تا مسئولیت کنترل تهدیدات علیه ثبات را بر عهده نگیرد و به سازمان ملل نقش ناظر در حوادث جهانی بدهد. میانجیگری چین شاهد جدید و واضحی بود که نشان میدهد، پکن از اصل دیپلماسی دنگ شیائوپینگ مبنی بر «در پسزمینه ماندن» به دیپلماسی فعالتر یک قدرت بزرگ روی آورده است. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش چین در میانجیگری بین ایران و عربستان بر اساس نظریه تصمیمگیری مرتبط با مدیریت ریسک سایمون است. بر این اساس سؤال پژوهش حاضر این است که چرا ایران و عربستان چین را بهعنوان میانجی مورد اعتماد و مؤثر انتخاب کردند؟ در پاسخ این فرضیه مطرح میشود که مزیت چین برای ایران و عربستان در پارادایم دیپلماتیک آنکه شامل اجتناب از جانبداری؛ تلاش برای نزدیک کردن هر دو طرف به یکدیگر؛ توانایی استفاده از نفوذ فزاینده ژئواکونومیکی چین و خودداری این کشور در استفاده از زور در امور منطقه، نهفته است. هدف این رویکرد ارائه روش جدید برای مشارکت چین در امور صلح منطقه است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که موفقیت میانجیگری چین را میتوان به رویکرد دیپلماتیک پکن در عدم تعهد و عدممداخله نسبت داد که بر تصویر بیطرف چین در میان ایران و عربستان و انباشت طولانیمدت پیوندهای اقتصادی آن بنا شده است. این رویکرد چین بهعنوان «توانایی عدم استفاده از قدرت» در نظر گرفتهشده است. روش پژوهش، کیفی و روش جمعآوری دادهها کتابخانهای و اسنادی است.