فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از نقش‏های زبان، نقش ادبی آن است که نقطۀ پیوند زبان‏شناسی و ادبیات به‌شمار می‏رود. در نقش ادبی، تأکید بر پیام است و از اینجا است که زبان پیام بر زبان معیار برجسته می‌شود. زبان‏شناسان این برجسته‏سازی را به دو طریق انجام می‌دهند: انحراف از زبان معیار با عنوان هنجارگریزی، و افزودن قواعدی به زبان معیار با نام قاعده‏افزایی در سه سطح معنا، صورت و تحقق صوری زبان. هنجارگریزی سخن را به شعر نزدیک می‏سازد و قاعده‏افزایی لباس نظم بر آن می‏پوشاند. از آنجا که مجموعۀ شعر از این اوستا نمایندۀ اوج هنری اخوان ثالث است، در این مختصر، بارزترین گونۀ برجسته‏سازی در آن یعنی هنجارگریزی معرفی می‏شود. علاوه بر بسامد بالای هنجارگریزی در مقایسه با قاعده‏افزایی در سخن اخوان، هنجارگریزی در سطح معنا بیش از انواع دیگر آن دیده می‏شود. این گونه شامل مباحث بیان و بدیع معنوی است که جنبۀ تخیل را در شعر به اوج می‏رساند؛ به ویژه اینکه تشبیه و استعاره ـ دو شکل بارز صور خیال ـ به میزان بالایی در آن به‌کار رفته‏است. پس از آن، هنجارگریزی زمانی، یعنی کاربرد کلمات کهن، فراوان به‌چشم می‏خورد و بنابراین مشاهده می‏شود که انواع دیگر هنجارگریزی که از فخامت سخن می‏کاهد، در شعر اخوان کمتر یافت می‏شود.