تاثیر جنس سنگ بستر و مواد محلول بر شکلگیری اسکالوپها در غار نمکی نمکسار و غار آهکی سراب
نویسندگان
1 استاد، گروه آموزشی زمینشناسی کاربردی، مرکز پژوهشی آب، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
2 دانشجوی دکتری آب زمینشناسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
3 استاد گروه آموزشی زمینشناسی ، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران.
doi
10.22034/hydro.2024.51841.1268چکیده
اسکالوپها اشکال صدفی شکلی هستند که در اثر عبور جریان آب یا باد در دیوارهها و سقف غار شکل میگیرد و میتواند نشاندهنده مشخصات هیدرولیکی جریان در غار باشند. اسکالوپها نامتقارن هستند. شیب آنها در پایین جریان ملایم و کم شیب و در بالای جریان پرشیب و تند است. شکلگیری اسکالوپها بر پایه جریان آشفته حلال بر روی سطح قابل حل است. در طبیعت، اغلب این پدیده در اثر انحلال کربناته با آب یا یخ توسط هوا ممکن است رخ دهد. در برخی موارد، انحلال و تشکیل اسکالوپ در غارهایی که در سنگهای کلرایده و ژیپسوم شکل میگیرد، ممکن است روی دهد. در تشکیل اسکالوپهایی که توسط جریان آب شکل میگیرند، مشخصات هیدرولیکی و شیمیایی جریان آبی و نیز نوع سنگ بستر، در مورفولوژی اسکالوپها موثر است. جهت بررسی تاثیر جنس سنگ بستر و مواد محلول در آب بر شکلگیری اسکالوپها، دو غار نمکی و آهکی که دارای اسکالوپ بودند باهم مقایسه شدند. نتایج نشان میدهند که با توجه به ابعاد بزرگتر اسکالوپهای غار سراب نسبت به غار نمکسار، سرعت جریان در غار سراب کمتر بود. عدد رینولدز در هر دو غار تقریبا یکسان است و سرعت جریان در غار سراب 17 برابر بیشتر از غار نمکسار اما دبی تخلیه در هر دو غار تقریبا یکسان بود. همچنین سرعت رسوبگذاری در غار نمکسار 8/1 برابر بیشتر از غار سراب بود. اهمیت این مقاله در این است که تاکنون هیچ گونه مقایسهای بین اسکالوپهای نمکی و آهکی انجام نشده است.
