مقایسه اثربخشی طرحواره درمانی و درمان هیجان‌مدار بر طرحواره‌های ناسازگار اولیه و کیفیت زندگی زناشویی و تنظیم شناختی هیجان در زوجین خیانت‌دیده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 گروه روان‌شناسی و مشاوره، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

3 گروه روان‌شناسی و مشاوره، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

4 گروه روان‌شناسی، مرکز تحقیقات روان‌شناسی، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

doi
10.22034/jmpr.2025.20494
چکیده

خیانت زناشویی یکی از مهم‌ترین آسیب‌های خانواده‌ها است که تبعات متعددی دارد و لذا نیازمند مداخلات جدی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تفاوت اثربخشی طرحواره درمانی و درمان هیجان‌مدار بر طرحواره‌های ناسازگار اولیه و کیفیت زندگی زناشویی و تنظیم شناختی هیجان در زوجین خیانت‌دیده انجام شد. تحقیق حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی و جامعه آماری شامل زوجین خیانت‌دیده شهر تبریز بود. 21 زوج به عنوان نمونه انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه کنترل جای‌دهی شدند. برای اندازه‌گیری متغیرها از پرسشنامه‌های طرحواره‌های ناسازگار اولیه یانگ (1998)، کیفیت زندگی زناشویی باسبی، کران، لارسن و کریستنسن (1995) و تنظیم شناختی هیجان گارنفسکی و کرایج (2005) استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با آزمون تحلیل واریانس مختلط انجام شد. نتایج نشان داد که طرحواره درمانی در کاهش طرحواره‌های رهاشدگی، بی اعتمادی/بدرفتاری، نقص/شرم، آسیب‌پذیری نسبت به ضرر، گرفتاری و فداکاری؛ به طور معنادار اثربخشی بیشتری نسبت به درمان هیجان‌مدار دارد. درمان هیجان‌مدار در طرحواره‌های محرومیت هیجانی، اطاعت و بازداری عاطفی؛ خرده‌مقیاس‌های کیفیت زندگی توافق و رضایت؛ و نیز در تنظیم شناختی هیجان سازگارانه و تنظیم شناختی هیجان ناسازگارانه به طور معنادار اثربخشی بیشتری نسبت به درمان طرحواره درمانی دارد. طبق نتایج این تحقیق، لازم است روان‌درمانگران برای مداخله در علایم روان‌شناختی زوجین خیانت‌دیده، از این دو درمان استفاده کنند تا بتوانند نشانه‌های هیجانی آنها را کاهش و به بهبود علایم کمک کنند.