برآورد فرونشست دشت قروه با استفاده از روش GARDLIF-SD و تداخل‌سنجی راداری

نویسندگان

1 دکتری علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

2 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 استاد گروه مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

4 استاد گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22034/hydro.2025.62321.1316
چکیده

دشت قروه در منطقه خشک و نیمه‌خشک کشور واقع شده است و به‌دلیل کمبود منابع آب سطحی، وابستگی زیادی به منابع آب زیرزمینی دارد. استفاده بی رویه از منابع آب زیرزمینی، وقوع پدیده فرونشست را به دنبال دارد. در این مطالعه، به ارزیابی آسیب‌پذیری دشت قروه نسبت به فرونشست با استفاده از روش GARDLIF-SD پرداخته شده است. برای این منظور از نه پارامتر موثر شامل افت سطح آب زیرزمینی (G)، محیط آبخوان (A)، تغذیه خالص (R)، مقدار پمپاژ (D)، کاربری اراضی (L)، ضخامت آبخوان (I)، فاصله از گسل (F)، شیب (S) و فاصله از رودخانه (D) استفاده و نقشه فرونشست در محیط ArcGIS 10.8 تهیه و در سه کلاس متوسط، زیاد و خیلی زیاد طبقه­بندی شد. نتایج نشان داد که 58/61 درصد از مساحت دشت قروه در معرض آسیب‌پذیری زیاد و خیلی زیاد نسبت به فرونشست قرار دارد. بررسی داده‌های راداری ماهواره سنتینل-۱ در بازه زمانی ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۳، فرونشست‌هایی در بازه ۲۰۰ تا ۱۰۴۳ میلی‌متر را آشکار کرد. بازدیدهای میدانی نیز وقوع پدیده فرونشست در اطراف پیزومترهای قروه، سریش‌آباد و آب‌بند ویهج را تأیید کرد. بررسی­ها نشان داد که علت اصلی وقوع پدیده فرونشست در دشت قروه، برداشت بی­رویه آب از منابع زیرزمینی برای مصارف کشاورزی است. لذا، مدیریت بهینه و توجه به نحوه مصرف آب از این منابع ارزشمند امری ضروری است.