فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مباحث اصلی در روابط بین‌الملل به منظور بررسی ماهیت و رویکردهای سیاست‌خارجی کشورها موضوع و جایگاه منافع ملی و ایدئولوژیک می‌باشد که براساس نوع حکومت و جهان‌بینی خاص حاکم بر آن تبیین می‌شود. جمهوری‌اسلامی‌ایران نیز به عنوان بازیگری در نظام بین‌الملل از این قاعده مستثنی نیست و بنابراین پژوهش حاضر به بررسی رابطه این منافع در سیاست‌خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.‌‌‌‌ در پرسش مربوط به جایگاه و نقش منافع ملی و ایدئولوژیک و چیستی آن در کلیت و کُنش و واکنش‌های سیاست‌خارجی ایران باید توجه داشت که از ابتدای پیروزی انقلاب ‌اسلامی بنابر ماهیت ارزشی ‌اسلامی و انقلابی آن‌که در متن و بطن قانون‌اساسی متجلی و به تمام شئون کشور جهت می‌دهد و سرلوحه و خط‌مشی انقلابیون و نخبگان حاکم قرار گرفت، شاهد رویکردی هویت‌محور هستیم. هر‌چند در اکثر کشورها ارزش‌ها و هنجارهای به درجاتی در رویکردهای سیاست‌خارجی تأثیرگذار هستند، اما منافع ایدئولوژیک سهم قابل توجهی در امر سیاست‌سازی و اجرای سیاست خارجی ایران داشته و در حکم اصول راهبردی محسوب می‌شوند. البته این بدان معنا نیست که متفکرین و بانیان انقلاب از اهمیت منافع ملی و عینی و مساعی وصول به آن غافل مانده و یا اهمیتی بر آن قائل نبوده و نیستند، بلکه بر وجه کلی در سیاست‌خارجی و در رأس آن سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران با توأمان بودن منافع ملی و ایدئولوژیک و تلفیقی هوشمندانه و پویا از آن دو و گاهأ غلبه یکی بر دیگری بنابر مقتضیات زمانی و مکانی و شرایط جاری داخلی و بین‌المللی مواجه هستیم.