ارزیابی پتانسیل فرونشست زمین در آبخوان هومند -آبسرد با استفاده از روشهای سنجش از دور و ارتباط آن با برداشت آبهای زیرزمینی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده زمین شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد آب زمین شناسی، دانشکده زمین شناسی، دانشکدگان علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22034/hydro.2024.60463.1312
چکیده

در این تحقیق فرونشست دشت هومند-آبسرد و عوامل مؤثر بر آن بررسی شده است. برای اندازه­گیری میزان فرونشست دشت هومند-آبسرد از تصاویر راداری ماهواره سنتینل 1 در بازه زمانی 2014-2019 استفاده گردید. جهت تفسیر و پردازش تصاویر ماهواره­ای از تکنیک DinSAR در پکیج LiCSBAS که یک پکیج پردازش تصاویر و قابل اجرا در نرم افزار پایتون می­باشد، استفاده گردید. نرخ فرونشست بدست آمده برای آبخوان مورد نظر از حداقل صفر تا 11 میلی­متر در سال متغیر می­باشد. در ادامه جهت بررسی عوامل مؤثر بر فرونشست و تعیین پتانسیل فرونشست آبخوان اقدام به ساخت لایه­های اطلاعاتی در نرم افزار GIS گردید. با بررسی­های کارشناسی و اطلاعات جمع آوری شده، تعداد 9 لایه اطلاعاتی از عوامل مؤثر بر فرونشست شامل میزان برداشت آب از آبخوان، افت تجمعی سطح آب زیرزمینی، تخلخل، ضریب فشردگی آبخوان، ضخامت آبخوان، فاصله از رودخانه، ضخامت منطقه وادوز، کاربری اراضی و تغییرات تنش مؤثر در محیط GIS به صورت رستر تهیه و وزن دهی گردیدند. سپس تلفیق لایه­ها با وزن­های تعیین شده به روش همپوشانی وزنی انجام شد و شاخص پتانسیل فرونشست به صورت یک نقشه تهیه گردید. جهت صحت سنجی نقشه به دست آمده، میزان فرونشست اندازه­گیری شده به روش DinSAR و پتانسیل فرونشست در محل پیزومترها مقایسه گردید و همبستگی بالایی R= 0.91)) بین دو نقشه به دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که بیشترین میزان فرونشست در بخش­های مرکزی که بیشترین برداشت و افت آب زیرزمینی را دارد و کمترین میزان فرونشست هم در بخش­های شمالی دشت اتفاق افتاده است.