اثربخشی پذیرش و تعهد درمانی و مراقبۀ سپاس‌گزاری متمرکز بر بدن بر خودانتقادی و ترس از ارزیابی منفی دختران نوجوان دارای نارضایتی از بدن

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22034/jmpr.2025.63349.6388
چکیده

نوجوانان دختر دارای نارضایتی از بدن، مشکلات روان‌شناختی را تجربه می‌کنند. برای کاهش این مشکلات، مداخلات روان‌شناختی ضروری است. هدف پژوهش حاضر اثربخشی پذیرش و تعهد درمانی و مراقبۀ سپاس‌گزاری متمرکز بر بدن بر خودانتقادی و ترس از ارزیابی منفی دختران نوجوان دارای نارضایتی از بدن بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. جامعۀ آماری این پژوهش شامل کلیۀ دختران نوجوان دارای نارضایتی از بدن متوسط تا شدید شهر رشت در نیم­سال اول تحصیلی 1403 بود (116=N). نمونه 48 نوجوان دارای معیارهای ورود به پژوهش بود که به صورت دردسترس غربال‌گری و به‌صورت تصادفی در سه گروه پذیرش و تعهد درمانی  (16 نوجوان)، مراقبۀ سپاس‌گزاری متمرکز بر بدن (16 نوجوان) و کنترل (16 نوجوان) جایگزین شدند. ابزارهای گردآوری اطلاعات، مقیاس‌های نگرانی از بدشکلی اوستوزین و همکاران (2004)، سطوح خودانتقادی تامپسون و زوروف (2004) و فرم کوتاه ترس از ارزیابی منفی ﻟﺮی (1983) بودند. برای تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر استفاده شد. براساس نتایج، هردو مداخله بر کاهش نارضایتی بدنی، خودانتقادی و ترس از ارزیابی منفی اثربخش بودند (0/01>p). بین اثربخشی دو مداخله تفاوت معنادار مشاهده نشد؛ اما در ترس از ارزیابی منفی و خودانتقادی مقایسه‌ای ماندگاری اثر پذیرش و تعهد درمانی بیشتر از مراقبۀ سپاس‌گزاری متمرکز بر بدن بوده است. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان از پذیرش و تعهد درمانی و مراقبۀ سپاس‌گزاری متمرکز بر بدن برای کاهش خودانتقادی  و ترس از ارزیابی منفی در دختران نوجوان دارای نارضایتی از بدن استفاده کرد.