بررسی تأثیر متغیرهای ارتفاع و خصوصیات خاک بر تنوع گیاهی در برخی از رویشگاه های مرتعی استان یزد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم مرتع، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد

3 کارشناس ارشد مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد

4 عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد

doi
10.22092/wmej.2014.106892
چکیده

هدف از این تحقیق، شناخت اثر متغیرهای محیطی ارتفاع و خاک بر تنوع گیاهی برخی از رویشگاه‌های مهم مرتعی ‏استان یزد بود. در این راستا 15 رویشگاه مرتعی با شرایط مطلوب بوم‌شناختی، در نقاط مختلف استان انتخاب شدند. در ‏تودۀ گیاهی معرّف هر رویشگاه، اقدام به نمونه‌برداری از پوشش گیاهی شد. برای اندازه‌گیری‎ ‎ویژگی‌های‎ ‎پوشش‎ ‎گیاهی،‎ ‎سطح‎ ‎بهینه پلات‎ ‎نمونه‌برداری‎ ‎به‎ ‎روش‎ ‎سطح‎ ‎حداقل‎ ‎و‎ ‎تعداد‎ ‎پلات مورد نیاز‎ ‎نیز بعد‎ ‎از‎ ‎نمونه‎ ‎برداری‎ ‎اولیه و‎ ‎با توجه‎ ‎به‎ ‎تغییرات‎ ‎پوشش‎ ‎گیاهی‎ ‎به‎ ‎روش‎ ‎آماری‎ ‎تعیین شد. پس از ثبت ارتفاع از سطح دریا در محل هر رویشگاه، بسته به عمق ‏ریشه‌دوانی گیاهان، یک نمونه خاک ترکیبی جمع‌آوری شد. متغیرهای خاکی اندازه‌گیری شده شامل: درصد سنگریزه، ‏رس، سیلت و ماسه، درصد اشباع، آهک، گچ، اسیدیته، هدایت الکتریکی، سدیم، کلسیم، منیزیم، کلر، بیکربنات و نسبت ‏جذب سدیم بودند. مطالعه تنوع گیاهی هر رویشگاه بر مبنای داده‌های وفور، حضور و عدم حضور گونه‌ها و با استفاده از ‏پنج شاخص غنای گونه‌ای، تنوع شانون- وینر، تنوع و غلبه سیمپسون و یکنواختی پایلو انجام شد. بررسی روابط بین ‏متغیرهای محیطی و شاخص‌های تنوع زیستی با استفاده از تجزیه چند متغیره ‏RDA‏ نشان داد که از بین متغیرهای ‏محیطی، ارتفاع از سطح دریا، میزان ماده آلی، شوری و بافت خاک بیشترین تأثیرات معنی‌دار را بر تغییرات تنوع گیاهی ‏رویشگاه‌ها دارند.