تغییرات ترکیب، غنا و تنوع گونه ای بانک بذر خاک در طول فصل رویش (مطالعه موردی: علفزار منطقه سرخ آباد سوادکوه، مازندران)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته مرتعداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 استاد دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

4 مربی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22092/wmej.2014.106893
چکیده

بخش مهمی از تنوع گونه‌ای در اکوسیستم مرتعی به صورت ذخیره بذر گیاهان در خاک است. این منبع گونه‌ای می‌تواند در هر سال و بین سال‌های مختلف تغییر نماید. این تغییرات می‌تواند تغییر در پوشش گیاهی را به همراه داشته باشد. هدف از این تحقیق شناسایی تغییرات ترکیب، غنا و تنوع گونه‌ای در بانک بذر خاک در طول یک فصل رویش بوده است. این مطالعه در بخشی از علفزارهای کوهستانی منطقه سرخ آباد سوادکوه در استان مازندران انجام شد. نمونه‌گیری بانک بذر خاک در امتداد هشت ترانسکت 200 متری با استقرار 80 پلات یک متر مربعی در چهار زمان (اسفند، اردیبهشت، مرداد و مهر) از دو عمق صفر تا 5 و 5 تا 10 سانتی‌متری خاک صورت پذیرفت. ترکیب و مقدار بانک بذر به روش جوانه‌زنی در گلخانه تعیین گردید. در مجموع در بانک بذر 76 گونه شناسایی شد. تعداد 42، 58، 52 و 55 گونه در بانک بذر به ترتیب در اسفند، اردیبهشت، مرداد و مهر حضور داشتند. تنوع و غنای گونه‌ای در بانک بذر خاک در طول فصل رویش به طور معنی‌داری افزایش یافت. همچنین این شاخص‌ها به طور معنی‌داری در عمق صفر تا 5 سانتی‌متری نسبت به عمق دوم خاک بیشتر بودند. اما یکنواختی گونه‌ای روندی کاهشی در طول فصل رویش داشت به طوری که بیشترین یکنواختی در ابتدای فصل رویش و از نظر عمق در عمق دوم خاک مشاهده شد. در آنالیز چند متغیره بانک بذر مرداد و مهر از نظر مقدار و ترکیب گونه‌ای شباهت بیشتری با یکدیگر داشتند.