مدل‌سازی کمی آب زیرزمینی با استفاده از GMS-MODFLOW (مطالعه موردی: آبخوان شمیل در استان هرمزگان)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.

doi
10.22034/hydro.2024.62911.1318
چکیده

آب زیرزمینی به‌عنوان یک منبع مهم تأمین آب در استان هرمزگان، به شمار می­آید. منابع آب زیرزمینی این استان به دلایل برداشت بیش از حد و تغییر اقلیم در معرض آسیب قرار گرفته است؛ لذا در شرایط کنونی ارزیابی پایداری منابع آب زیرزمینی این بخش از کشور ضروری به نظر می­رسد. ازاین‌رو، مطالعه حاضر باهدف واسنجی و اعتبار­سنجی یک مدل هیدرولوژیکی مناسب برای آبخوان دشت شمیل و  پیش­بینی تأثیر راهبرد­های مدیریتی مختلف بر وضعیت این آبخوان انجام گردید. در این راستا مدل MODFLOW و نرم­افزار سامانه مدل­سازی آب زیرزمینی (GMS) برای توسعه یک مدل مفهومی و ارزیابی رفتار آبخوان و روند­های آینده به کار برده شد. تفاوت بین تراز آب زیرزمینی مشاهده شده و محاسبه شده در مراحل واسنجی مدل با معیار ریشه میانگین مربعات خطا (RMSE) ارزیابی شد. میزان RMSE در واسنجی مدل پایدار و ناپایدار به ترتیب برابر با 2/1 و 4/1 به دست آمد که بیان‌کننده دقت قابل‌قبول مدل ساخته شده است. نتایج حاصل از واسنجی مدل در دو حالت پایدار و ناپایدار، حاکی از این بود که نواحی شمالی، مرکزی و جنوبی آبخوان دارای بیشترین ضریب هدایت هیدرولیکی (بین 20 الی m/day 50 هستند. پیش­بینی مدل از رفتار آبخوان با ادامه روند جاری در ده سال آینده حاکی از میزان افت تراز آب زیرزمینی به میزان 4/0 متر در هر سال بود. اجرای مدل با راهبردهای کاهش 20،10 و 30 درصدی برداشت آب از آبخوان، تراز آب زیرزمینی را به ترتیب 5/3، 5/4 و 5/5 درصد خواهد داد.