تحلیل وضعیت پوشش گیاهی کسری (FVC) با کاربرد تصاویر ماهواره‌‌ای لندست در دشت شبستر

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 محقق بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران.

doi
10.22034/hydro.2024.62186.1315
چکیده

آب از مهم‌ترین زیر ساخت توسعه در بخش‌های مختلف اجتماعی و اقتصادی کشور به شمار می‌آید. بخش کشاورزی عمده­ترین مصرف کننده آب در حوضه­های آبریز کشور است. پوشش گیاهی اصلی­ترین اجزای اکوسیستم بوده و نقش مهمی در حفظ ثبات منطقه­ای و تنظیم آب و هوا دارد. گیاهان مهم­­ترین تولیدکننده هر اکوسیستم بوده و عوامل زیادی آن را منعکس می‌کنند. شاخص­های گیاهی مانند LAI، NDVI و FVC در مطالعه بیلان آب، تبخیرتعرق و خشکسالی در حوضه­های مختلف نقش کلیدی دارند. از بین آن‌ها، شاخص پوشش گیاهی کسری (FVC) یک پارامتر مهم اکولوژیکی برای توضیح تنوع پوشش گیاهی و زیستی بوده و هدف از این پژوهش بررسی تغییرات شاخص FVC از سال 2016 تا 2023 و ارزیابی تغییر تراکم پوشش گیاهی و نیز بررسی عوامل مؤثر بر پوشش گیاهی در دشت شبستر می­باشد. در مطالعه حاضر با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست 8 و 9 مقادیر FVC سال­های مورد مطالعه استخراج گردید و به­صورت کلی و به تفکیک پوشش اراضی مختلف بررسی شد. نتایج نشان داد مقادیر FVC در طول مطالعه حدوداً افزایشی بوده و تقریباً رابطه مستقیمی با بارش و معکوس با دمای سطح زمین دارد. متوسط مقدار FVC دشت شبستر در سال­های مورد مطالعه 57/0 و برای کاربری­­های باغی بالای 80/0 بدست آمد. روند تغییرات FVC و LST نشان داد در سال­های دارای پوشش گیاهی بالا به دلیل افزایش تبخیرتعرق و استهلاک انرژی، دما تعدیل شده است. نتایج این تحقیق علاوه‌بر اهمیت FVC در مطالعات آب و کشاورزی، نقش آ‌ن‌را در کاهش گرمای مناطق مسکونی نیز تایید می­کند.