بررسی آسیب‌پذیری سفره‌ آب‌زیرزمینی دشت دهگلان با روش‌های مختلف برمبنای تغییرات پوشش گیاهی

نویسندگان

1 دکتری هیدروژئولوژی، گروه علوم زمین، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم خاک، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 استادیار گروه مهندسی آب، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران

4 کارشناسی ارشد هیدروژئولوژی، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور ابهر، ابهر، ایران.

5 کارشناسی ارشد منابع آب، گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22034/hydro.2024.62697.1317
چکیده

اخیراً ارزیابی آسیب­پذیری منابع آب زیرزمینی در برابر آلودگی­های ناشی از افزایش فعالیت­های انسانی و خطرات مرتبط با آن برای سلامت انسان، اقتصاد و محیط زیست در سراسر جهان اهمیت بیشتری پیدا کرده است. تخمین آسیب­پذیری آب­های زیرزمینی با توجه به تنوع روش­های شناخته شده بر اساس پارامترهای هیدروژئولوژیکی انجام و نتایج آن­ها با هم مقایسه می­گردد. با توجه به چنین دیدگاهی، این پژوهش با استفاده از چهار روش آسیب‌پذیری DRASTIC، SINTACS، DAC و COP انجام و نتایج آن­ها برای آبخوان آبرفتی دشت دهگلان ارزیابی گردید. مقایسه روش­ها با استفاده از مقادیر داده­های نیترات و شاخص نرمالیزه کردن آسیب­پذیری آب زیرزمینی (NGVI) انجام شد. به­منظور محاسبه درصد پوشش گیاهی منطقه مطالعاتی برای روش COP، از نرم­افزار NDVI5.3 با استفاده از تصاویر ماهواره­ای (LIO-TM) در مورخ 23­ام می سال 2024 استفاده گردید و مشاهده شد که محدوده آبخوان به سه سطح شامل آبی (5/0 %)، پوشش خاک (5/2 %) و زراعی (97 %) تقسیم­بندی شده است. نتایج حاصل از نقشه­های آسیب­پذیری مشاهده گردید آلودگی بیشتر در مناطق با عمق سطح آب زیرزمینی کم است. همچنین بخش جنوبی محدوده مطالعاتی در هر چهار روش در معرض آسیب­پذیری شدید بوده است. درصد سطح آسیب­پذیری در طبقه خیلی زیاد آبخوان دهگلان با روش­های آسیب­پذیری DRASTIC، SINTACS، DAC و COP به نرتیب صفر، 8/83، 2 و صفر بدست آمد. در مقایسه چهار روش آسیب­پذیری که با استفاده از شاخص NGVI انجام شد، مشاهده گردید که روش COP نسبت به سه روش دیگر در منطقه بهتر است.

کلیدواژه‌ها