گستره آبخوان تحت‌فشار زنجانرود و ارتباط آن با منابع آب سطحی: تداخل‎سنجی راداری و هیدروژئولوژی

نویسندگان

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران.

2 گروه مطالعات منابع آب، شرکت آب منطقه‌ای استان زنجان، زنجان، ایران.

3 دانشکده علوم زمین- دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران

4 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران.

5 دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22034/hydro.2024.59056.1307
چکیده

اخیرا چندین چاه عمیق در انتهای حوضه آبگیر زنجانرود، تشکیل شده از مارن‎های ضخیم، حفر گردیده که به­طور تصادفی به یک آبخوان تحت فشار برخورد نموده‌اند. برای تعیین گستره این آبخوان عمیق، و ارزیابی ارتباط هیدرولیکی آن با آب‎های جوی و منابع آب سطحی، این تحقیق از تلفیق تداخل‎سنجی راداری، لاگ‌ لیتولوژی، هیدروشیمی و ایزوتوپ‎های پایدار منابع آبی منطقه به همراه بارش ارتفاعات استفاده می‌برد. ابتدا، تصاویر ماهواره Sentinel-1 در بازه زمانی 2017 تا 2022 پردازش و سپس میدان سرعت متوسط در منطقه در راستای خط دید ماهواره با روش آنالیز سری زمانی خط مبنای کوتاه محاسبه شده است. در عمل یک رابطه مستقیم بین نوسانات فشار هیدرواستاتیک آبخوان تحت فشار و تغییرات ضخامت آبخوان و به تبع نوسانات تراز ارتفاعی زمین وجود دارد. بنابراین، نقشه بزرگای فصلی نوسانات تراز ارتفاعی زمین حاصل از تداخل‎سنجی راداری به خوبی گستره آبخوان تحت فشار زنجانرود (135 کیلومتر مربع) را به نمایش درآورد، به‌نحوی که با شواهد هیدروژئولوژیکی و زمین‌شناسی منطقه نیز همخوان است. نتایج هیدروشیمیایی و ایزوتوپ‎های پایدار منابع آبی منطقه بیانگر ارتباط آبخوان تحت فشار با سیستم هیدرولوژی کنونی است. اما منشا آن متفاوت از رودخانه زنجانرود و آبخوان آزاد سطحی است. در مقابل، منشا احتمالی آن به دامنه‎های ارتفاعات شمال شرقی منطقه نسبت داده می‏شود.