فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دولت توسعه‌گرا، سنخ خاصی از دولت است که در جامعه استقلال ریشه‌دار دارد. تحول چنین دولتی عمدتاً مرتبط با چند رویداد تاریخ‌ساز؛ یعنی ظهور دولت‌های توسعه-گرای کلاسیک در فاصلة 1914-1870 در آلمان و ژاپن، رویشِ هستة مرکزی دولت توسعه‌گرای شرق آسیا پس از جنگ جهانی دوم و در نهایت، انتقال مدل دولت توسعه‌گرا به سایر کشورهای در حال توسعه در خاورمیانه، آفریقا و آمریکای لاتین، از دهة 90 به بعد مرتبط با بسترهایی چون تغییر محیط اقتصاد جهانی و پایان جنگ سرد (البته در ایران هم‏زمان با پایان جنگ تحمیلی و بازساخت اقتصادی) است. با چنین زمینه‌ای، در این پژوهش روند خلاصه‌ای از نقش دولت در توسعة ایران، به لحاظ تاریخی در سال‌های دورة پهلوی و به طور خاص، سال‌های بعد از جنگ تحمیلی ارائه شد و در نهایت، ویژگی‌های طبقه‌بندی‌شدة دولت توسعه‌گرا در ایران آزمایش شد. یافته‌های این پژوهش تأکید دارد، روند تغییر محیط اقتصادی-اجتماعی جهانی، دامنة جغرافیایی و تنوع کارکردی بیشتری به دولت توسعه‌گرا بخشیده و سنخ‌های جدید و متفاوتی از دولت‌های توسعه‌گرا را از میان مناطق جغرافیاییِ متفاوت از شرق آسیا به جرگة این دولت‌ها افزوده است. مطابق یافته‌ها، اگرچه ایران فاقد اصلی‌ترین ویژگی‌های دولت‌های توسعه‌گرای جدید است؛ اما به مانند سایر هم‌قطاران خود در یک بستر تاریخی مشخص شکل گرفته و تکوین یافته است و در خصلت بنیادین دولت‌های توسعه‌گرا؛ یعنی توسعة دولت‌محور با آن‌ها اشتراک دارد.