مدیریت بهرهبرداری از آبخوان دشت کاشان با استفاده ازسیاست جیرهبندی دو نقطهای اصلاحشده
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
2 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.
4 دانشیار، گروه مهندسی طبیعت، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.22034/hydro.2024.60223.1310چکیده
مدیریت بهرهبرداری از منابع آب بهویژه منابع آب زیرزمینی حائز اهمیت بوده و نیازمند شناخت دقیق خصوصیات آبخوان، تنشهای وارده به آن و در نهایت بیلان آب زیرزمینی است. مدلهای شبیهساز-بهینهساز کمک شایانی به مدیران برنامهریز جهت تعیین میزان بهرهبرداری بلندمدت و پایدار از آبخوان مینمایند. بدین منظور تغییرات تراز آبی آبخوان دشت کاشان در دوره آماری 1387-1397 توسط مدل GMS برای 125 دوره تنش شبیهسازی شد. مدل در دو حالت دائمی و غیر دائمی برای دوره (1395-1387) واسنجی و برای دوره (1397-1395) صحتسنجی شد. نتیجه، افت آب زیرزمینی به میزان 4/4 متر در طول 10 ساله مطالعاتی بود. به جهت واقع شدن این دشت در کمربند خشک اقلیمی و نبود بارش مؤثر جهت تغذیه مناسب آبخوان، در این مطالعه تمرکز بر روی مدیریت برداشت از آبخوان با استفاده از سیاست جیرهبندی دو نقطهای اصلاحشده بود. این سیاست به خوبی توانست از افت شدید و بحرانی آب زیرزمینی جلوگیری کرده و افت را از 44/0 به 31/0 متر در سال کاهش دهد و باعث ذخیره 255 میلیون مترمکعب آب در هر سال در آبخوان گردد. اگرچه نیل به این نتیجه باعث کاهش اعتمادپذیری و افزایش عدم تأمین نیازها میگردد ولی از بروز خشکیها با شدت زیاد جلوگیری و خسارات جبرانناپذیر را کم مینماید.