بررسی فرونشست آبخوان دشت عباس ایلام در دو دوره افت و خیز تراز آب زیرزمینی به کمک تکنیک تداخلسنجی راداری
نویسندگان
1 دانشجو دکتری ژئوفیزیک، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ۶۶۳۷۱-۴۵۱۳۷، ایران.
2 دانشیار ژئودزی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ۶۶۳۷۱-۴۵۱۳۷، ایران.
3 دانشیار هیدروژئولوژی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان، ۶۶۳۷۱-۴۵۱۳۷، ایران.
doi
10.22034/hydro.2024.59514.1309چکیده
دشت عباس واقع در منطقه دهلران استان ایلام از معدود دشتهای ایران است که علیرغم افت شدید ۶ متری آب زیرزمینی در دوره افت از ۱۳۶۳ تا ۱۳۸۴، در اثر انتقال آب از حوضه کرخه، تراز آب زیرزمینی طی دوره خیز از ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۰ به میزان ۱۸ متر افزایش داشته است. این شرایط هیدروژئولوژیکی فرصتی را فراهم کرده است که بتوان میزان جبران فرونشست طی دوره خیز را با استفاده از تکنیک تداخلسنجی راداری، InSAR (Interferometric Synthetic Aperture Radar)، مورد مطالعه قرار داد. نتایج حاصل از پردازش تصاویر ماهواره ENVISAT حاکی از میانگین نرخ نشستی معادل ۷ میلیمتر در سال، طی سالهای ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۵ است. پردازش تصاویر ماهواره سنتینل برای سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸ که در دوره خیز قرار دارد نشان میدهد که علیالرغم افزایش زیاد تراز آب زیرزمینی و جبران کامل افت رخ داده، نرخ فرونشست متوسط حدود ۳ میلیمتر در سال کاهش داشته است. میزان جبران فرونشست در محدوده دارای بیشینه به حدود ۵۰ درصد میرسد. بنابراین، این مطالعه حاکی از این است که جبران کامل فرونشست حتی با برگشت آب به ترازی بالاتر از مقدار اولیه پس از گذشت بیش از یک دهه، امکانپذیر نیست؛ یعنی در عمل ممکن است بخشی از آبخوان برای همیشه تحکیم یافته و قابل احیا نمی باشد.