بررسی هیدروگراف سیل با استفاده از مدل شبیه‌سازی بارش-رواناب در حوزه آبخیز ایوان

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان

2 دانشیار، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران

4 دانشجوی دکتری، دانشکده مرتع و آبخیزداری، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی گرگان‏

5 استادیار گروه جنگلداری و اقتصاد جنگل دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22092/wmej.2014.106247
چکیده

در این تحقیق که در حوزه آبخیز ایوان در استان ایلام انجام شد، هیدروگراف سیلاب با استفاده از مدل HEC HMS در نرم‌افزا‌‌‌های HECGEO HMS و  9.3 Arc Map، شبیه سازی و بررسی شد. در این تحقیق سعی شده است با روندیابی هیدروگراف زیرحوضه‌‌‌ها تا خروجی کل حوضه میزان مشارکت آن‌‌‌ها در ایجاد سیل خروجی حوزه تعیین و زیر حوضه‌‌‌ها از نظر سیل‌خیزی اولویت‌بندی شود. برای این منظور از داده‌‌‌های سیلاب و دبی و بارش روزانه و ساعتی ایستگاه‌‌‌های باران سنجی منطقه  مورد مطالعه در دوره آماری 20 ساله (1390-1370) استفاده شد. سپس کل حوضه به 4 واحدکوچک‌تر (E1، E2، E3، E4) برای تجزیه و تحلیل بهتر تقسیم بندی شد و نقشه‌‌‌های توپوگرافی، پوشش گیاهی، گروه‌‌‌های هیدرولوژیکی خاک در محیط Arc Map تهیه شد. در مرحله بعد، از تلفیق نقشه کاربری اراضی و گروه‌‌‌های هیدرولوژیکی خاک نقشه CN حوضه به دست آمد. نتایج نشان‌دهندۀ این است که مشارکت زیر حوضه‌‌‌ها در رواناب ایجاد شده با مساحت‌ آن‌‌‌ها رابطه مستقیم ندارد. شماره منحنی متوسط وزنی برای زیر حوزه‌‌‌های مورد مطالعه نزدیک به 80 به دست آمد که نشان می‌دهد در هر رویداد بارندگی حجم زیادی از آن در سطح زمین جاری می‌شود. افزایش ارتفاع رواناب نشان دهنده تغییر بیشتر خاک، هدر رفتن آب قابل دسترس گیا‌‌هان و خطر ایجاد سیل در منطقه است. با توجه به کاربری موجود در منطقه که جنگل است، این نتیجه گیری خطر تغییر کاربری از جنگل به مرتع و در نتیجه افزایش سیلاب را در پی دارد.