گزینش و معرفی لاینهای برتر برنج از نظر پایداری و واکنش در شرایط تنش کم آبی و غرقاب
نویسندگان
1 استاد گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس
2 دکتری اصلاح نباتات و کارشناس آزمایشگاه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس
3 دانشجوی سابق کارشناسیارشد بیوتکنولوژی، دانشگاه پیام نور تهران
4 دانشجوی دکتری زراعت، گروه تولیدات گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس
5 دکتری کشاورزی هستهای، گروه دینامیک ژنومی گیاهی، اگروسکوپ، سوییس
6 دانشجوی سابق کارشناسیارشد بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس
7 دانشجوی سابق کارشناسیارشد بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس
8 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان
doi
10.22077/escs.2023.4740.2061چکیده
برنج یکی از منابع غذایی مهم برای جمعیت جهان به شمار میرود، اما سازگاری کمی به شرایط محدودیت آبی دارد و بهشدت به کمبود آب حساس است. ازاینرو، پایداری و بهبود عملکرد در شرایط تنش آبی از اهداف مهم در کشت برنج محسوب میشود. در این پژوهش، هشت لاین برنج به همراه رقم شاهد منطقه و رقم IR29 در طی سالهای 1393 و 1394 بهصورت اسپلیتپلات و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در دو منطقه گنبدکاووس و علی آباد کشت شدند. برای اعمال تنش خشکی، آبیاری از 40 روز پس از کشت و همزمان با مرحله حداکثر پنجه-زنی تا برداشت، قطع شد. در این تحقیق، صفات زراعی و تعداد ریشههای کمتر از پنج، 7-6، 20-8، 30-21 و تعداد ریشههای بیشتر از 30 سانتیمتر، حجم ریشه و وزن خشک ریشه اندازهگیری شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اختلاف بین مدیریت آبیاری و اثر متقابل مدیریت آبیاری و سال برای عملکرد معنی دار بود. مقایسه میانگین عملکرد دانه نشان داد شرایط غرقاب میزان عملکرد بالاتری نسبت به شرایط تنش دارد. تفکیک اثر متقابل مکان × زمان کاشت × شرایط آبیاری با ارقام مختلف به روش بای پلات نشان داد که لاین 87.5.103 در شهرستان علیآباد در شرایط غرقاب و تنش بالاترین عملکرد دارد. در شرایط تنش کمآبیاری لاینهای IR55411، IR70360، 87.5.21، IR66424 و 87.110 اختلاف عملکرد کمی با هم داشتند، در شرایط غرقاب نیز به ترتیب لاینهای IR55411، IR70360، 87.5.21، IR66424 و 87.110 دارای بالاترین عملکرد بودند. نظر به عملکرد بالای لاین 87.110 در شرایط خشکی و لاین 87.5.103 در غرقاب، این لاینها برای کشت در مناطق مشابه توصیه میشوند.
