بررسی تغییرات تراز آب زیرزمینی و برآورد حجم آب قابلشرب آبخوان دشت کازرون با استفاده از تحلیلهای آماری، هدایت الکتریکی و GIS
نویسندگان
1 دانشیار، گروه آبشناسی و زمینشناسی زیستمحیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران.
2 استادیار، گروه آبشناسی و زمینشناسی زیستمحیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران.
3 دانشیار، گروه آبشناسی و زمینشناسی زیستمحیطی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران.
doi
10.22034/hydro.2022.53992.1275چکیده
افزایش جمعیت به همراه افزایش برداشت آب از منابع آب زیرزمینی و کاهش بارندگی، کاهش حجم آبخوانها در اکثر نقاط ایران را درپی داشته است. آبخوان آبرفتی کازرون با مساحت 082/695 کیلومترمربع یکی از آبخوانهای مهم استان فارس میباشد که بخش عمدهای از آب مورد نیاز شرب، کشاورزی و صنعت محدوده و همچنین آب شرب مورد نیاز بخشهای مجاور را تأمین میکند. بنابراین تعیین حجم آب قابل شرب آبخوان در این محدوده اهمیت بسزایی دارد. جهت بررسی تغییرات بارش و تأثیر آن بر روی منابع آب زیرزمینی از روش SPI استفاده گردید. در این مطالعه تغییرات تراز آب زیرزمینی در دوره سالهای 99-1379 با روشهای آماری و زمینآماری مورد بررسی قرار گرفت. پارامترهای آماری نوسان سطح آب زیرزمینی به همراه نقشه خطوط همتراز سطح آب زیرزمینی و خطوط هممقدار هدایت الکتریکی آبخوان ترسیم گردید. نتایج نشان داد میزان بیشینه افت آب زیرزمینی در منطقه 63/40 متر در بخش شمالی آن میباشد. بررسی HCA نوسانات سطح آب زیرزمینی در بازه زمانی 99-1379 نشان داد که نوسانات سطح آب زیرزمینی چاههای مشاهدهای منطقه در 6 شاخه اصلی قرار میگیرند. بر این اساس، چاههای مشاهدهای شماره 10 (خوشه 2) و 42 (خوشه 1) دارای بیشترین فاصله بین خوشهای با سایر چاههای مشاهدهای بوده و هر کدام در یک خوشه جداگانه قرار میگیرند که بر اساس خطوط همتراز و جهت جریان آب زیرزمینی هر دو چاه مشاهدهای در محل ورودی آب زیرزمینی به آبخوان قرار دارند. در امتداد سه خط در منطقه مقطع عرضی جهت تعیین عمق و نوع سنگ کف ترسیم گردید. نقشه خطوط همعمق سنگ کف با استفاده از اطلاعات سنگ کف در 145 نقطه منطقه ترسیم گردید. آبرفتهای دشت بر اساس بافت بدنه آبخوان به 5 زیرگروه A1، A2، B1، B2 و B3 تقسیمبندی گردید. جهت تدقیق پارامترهای هیدرودینامیکی آبخوان در 5 نقطه از محدوده آزمون پمپاژ انجام شد و مقادیر وزنی آبدهی ویژه آبخوان با استفاده از GIS محاسبه گردید. خطوط همهدایت الکتریکی آبخوان در سال 1399 بر اساس استاندارد آب شرب مؤسسه استاندارد ایران و براساس استاندارد آب شرب 2014 اروپا ترسیم گردید. درنهایت حجم آب آبخوان بر اساس اطلاعات عمق سنگکف، خطوط همتراز آب، خطوط همهدایت الکتریکی آبخوان، مرز آبخوان و آبدهی ویژه در GIS به میزان 2/326 میلیونمترمکعب محاسبه گردید که از این مقدار 55/91 میلیونمترمکعب آن دارای آب شرب با هدایت الکتریکی کمتر از 1000 میکروموس بر سانتیمتر و 1/249 میلیونمترمکعب آن دارای آب شرب با هدایت الکتریکی کمتر از 2500 میکروموس بر سانتیمتر میباشد.