فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از مهمترین عوامل شکل‌دهنده به نگرش‌ها و رفتارهای سیاسی شهروندان در کشورهای مختلف جهان‌بینی سیاسی مردم است. طبیعی است انتظار داشته باشیم در کشوری که از سویی مردم دیندار هستند و از سویی دیگر حکومت بر مبنای ترکیب دین و مردم‌سالاری شکل گرفته، دین نقشی پررنگ در جهان‌بینی سیاسی شهروندان ایفا کند. هرچند مجموعه مطالعات شایان توجهی درباره سنجش دینداری در جامعه ایرانی انجام شده، این مطالعات معمولا با هدف توصیف وضعیت دینداری در جامعه طراحی و اجرا شده‌اند و به دینداری به مثابه یک متغیر توصیف‌گر رفتار شهروندان، خصوصا رفتار سیاسی آنها پرداخته نشده است. در این مقاله سازه‌ای به نام «اسلام سیاسی» پیشنهاد می‌شود که سنجشگر شدت تمایل شهروندان به حضور دین اسلام در حکومت است. ابتدا رابطه «اسلام سیاسی» با ابعاد مختلف دینداری بررسی می‌شود و سپس با استفاده از نظرسنجی‌های متعدد ملی نشان داده می‌شود که بر خلاف جناح‌بندی رایج اصلاح‌طلب/اصولگرا، «اسلام سیاسی» قدرت زیادی در توصیف نگرش‌های مختلف سیاسی در حوزه سیاست داخلی و سیاست خارجی دارد، حتی زمانی که در کنار متغیرهایی مانند ابعاد مختلف دینداری یا گرایش جناحی قرار می‌گیرد. نشان داده می‌شود که این متغیر رابطه‌ای با گرایش‌های جناحی شهروندان ندارد و در عین حال یکی از ابعاد اصلی تاثیرگذار بر نگرش‌های سیاسی در کشور است.