تدوین برنامة آموزش مهارت‌های زندگی طرحواره‌محور و تاثیر آن بر تنهایی، تاب‌آوری، انزوای اجتماعی و هدفمندی زندگی در مردان بازنشسته‌

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روان‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

4 استاد گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

5 استاد گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

doi
10.48308/apsy.2026.242476.1934
چکیده

هدف: هدف این پژوهش، تدوین و بررسی اثربخشی برنامه آموزش مهارت‌های زندگی غیرشناختی خوش‌بینی، وجدان‌گرایی، حس کنترل، ثبات هیجانی و استقامت مبتنی بر رویکرد طرحواره‌ها بر تنهایی، تاب‌آوری روانی، انزوای اجتماعی و هدفمندی زندگی در مردان بازنشسته بود.روش: پژوهش به روش آمیخته انجام‌گرفت؛ در بخش کیفی محتوای جلسات با استفاده از منابع و نظر متخصصان تهیه شد و در بخش کمی، طرح آمیخته با اندازه‌گیری مکرر به‌کار‌گرفته‌شد. جامعه پژوهش شامل 700000 مرد 50 تا ۷۵ سال عضو کانون بازنشستگان شهر تهران در بهمن و اسفند سال 1403 بود که از میان آن‌ها ۳۴ نفر بر اساس GPower با روش نمونه‌گیری هدفمند از کانون‌های بازنشستگی شهر تهران انتخاب شده و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار‌گرفتند. پژوهش بهار سال 1404 انجام‌شد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های تاب‌آوری (راسل، پپلاو و کوترونا، 1980)، تنهایی (کانر و دیویدسون، 2003)، انزوای اجتماعی (نیکلسون، فین، کسی و دیکسون، 2020) و هدفمندی در زندگی (کرومباخ و ماهولیک،1964) بودند. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری مختلط با اندازه‌گیری مکرر بررسی‌شدند.یافته‌ها: نتایج نشان‌داد آموزش مهارت‌های زندگی مبتنی‌بر طرحواره‌ها باعث افزایش تاب‌آوری (p = 0/001) و هدفمندی زندگی (p < 0/001) و کاهش تنهایی (p = 0/002) در شرکت‌کنندگان در پس‌آزمون می‌شود، اما بر انزوای اجتماعی تأثیر معناداری ندارد. این موارد در رابطه با دوره پیگیری برقراربودند.نتیجه‌گیری: یافته‌ها حاکی از آن است که این برنامه آموزشی می‌تواند به عنوان روشی مؤثر برای ارتقای بهزیستی روانی و سازگاری در دوران بازنشستگی استفاده شود.