تدوین و اعتباریابی بسته شناختی - زبانی برای دانش‌آموزان با اختلال زبان خاص

نویسندگان

1 استاد، گروه روان‌شناسی و آموزش کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه اصفهان.اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 استادیار گروه گفتار درمانی، دانشکده توانبخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

4 استادیار گروه روانشناسی و آموزش افراد با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.48308/apsy.2026.242535.1936
چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف تدوین و اعتباریابی محتوایی بسته شناختی–زبانی برای دانش‌آموزان با اختلال زبان خاص انجام شد. بسته بر پایه چارچوب روان‌سنجی توانایی‌های شناختی کتل–هورن–کارول و شواهد آموزشی مرتبط طراحی گردید. روش: پژوهش  با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) اجرا شد. در بخش کیفی، داده‌ها از طریق مرور نظام‌مند منابع علمی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ متخصص حوزه‌های آسیب‌شناسی گفتار و زبان، روان‌شناسی تربیتی و آموزش کودکان استثنایی گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل مضمون قیاسی در سه سطح مضمون پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر انجام گرفت. در بخش کمی، روایی محتوایی بسته توسط ۵ متخصص دارای تجربه ارزیابی برنامه‌های آموزشی بررسی و شاخص‌های نسبت محتوا (CVR)، شاخص روایی محتوا (CVI) و ضریب توافق کندال برای سنجش میزان توافق محاسبه شد.یافته‌ها:  نتایج به شناسایی یک مضمون فراگیر با عنوان توانایی‌های شناختی–زبانی در چارچوب کتل–هورن–کارول و پنج مضمون سازمان‌دهنده شامل پردازش شنیداری، پردازش زبانی و دانش واژگانی، حافظه کاری و پردازش فعال، توجه و کارکردهای اجرایی، و مهارت‌های اجتماعی–ارتباطی انجامید که در مجموع ۳۸ مضمون پایه را دربرگرفت. تمامی جلسات و فعالیت‌ها دارای مقادیر قابل‌قبول CVR و CVI بودند و میزان توافق متخصصان در سطح متوسط تا نسبتاً بالا قرار داشت (۵۱۲/۰= W,۰۰۱/۰= p). نتیجه‌گیری: بسته تدوین‌شده از ساختاری منسجم و همسو با ابعاد شناختی–زبانی چارچوب کتل–هورن–کارول برخوردار است و از نظر متخصصان، کفایت و تناسب محتوایی دارد. بااین‌حال، بررسی اثربخشی بالینی آن نیازمند پژوهش‌های مداخله‌ای و تجربی است.